Thưa quý thính giả,Chuyên mục Chân dung TNLT xin gửi lời chào tái ngộ đến quý thính giả. Như từng có lời thưa, ngoài tác giả Thúc Lân là người biên soạn chính, chúng tôi hoan nghênh quý cộng tác viên hoặc quý thính giả cung cấp thông tin, hoặc gửi bài viết về các TNLT cho chuyên mục.
Mọi tin tức và bài vỡ xin gửi về địa chỉ email: lienlac.dlsn@gmail.com. Tuần này, chúng tôi nhận được bài viết “ĐÔI NÉT VỀ NHÀ HOẠT ĐỘNG MÔI TRƯỜNG ĐẶNG ĐÌNH BÁCH” của Phạm Thanh Nghiên. Mời quý vị cùng theo dõi qua sự trình bày của Bảo Trân.
Ông Đặng Đình Bách là một luật sư, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Pháp luật và Chính sách Phát triển Bền vững (LPSD) - một tổ chức phi chính phủ hỗ trợ các cộng đồng chịu ảnh hưởng bởi ô nhiễm và thúc đẩy các chính sách phát triển bền vững. Trong nhiều năm, ông kiên trì vận động chính phủ Việt Nam cam kết thực hiện chính sách không phát thải carbon, giảm phụ thuộc vào than đá, đồng thời kêu gọi minh bạch và trách nhiệm giải trình trong các dự án gây ô nhiễm môi trường.
Trước khi trở thành Giám đốc LPSD, ông Bách từng làm việc tại Bộ Nội vụ, sau đó là Thời báo Kinh tế (thuộc Bộ Công thương), rồi trưởng ban Trị sự Tạp chí Pháp luật và Phát triển, Hội Luật gia Việt Nam.
Theo Tổ chức Project 88, ông Bách là một Phật tử, ăn chay trường và rất thích nấu ăn cho vợ con.
Những nỗ lực vì môi trường của Đặng Đình Bách nhận được sự ủng hộ và đánh giá cao từ nhiều tổ chức quốc tế. Nhưng nghịch lý thay, chính các hoạt động phi chính trị của ông lại trở thành mối đe dọa cho các lợi ích kinh tế và quyền lực của giới cầm quyền.
Ngày 24 tháng 6 năm 2021, chỉ hai tuần sau khi con trai chào đời, Đặng Đình Bách bất ngờ bị bắt với cáo buộc “trốn thuế”, điều mà các cơ quan quốc tế cho là được Hà Nội sử dụng để đàn áp các lãnh đạo xã hội dân sự cũng như giới hoạt động nhân quyền.
Dù là thành viên thuộc tổ chức xã hội dân sự được nhà nước cấp phép, hoạt động trong lĩnh vực môi trường nhưng Bách vẫn bị đối xử như một phần tử “phản động”- cách mà nhà cầm quyền vẫn gán ghép cho những người bất đồng chính kiến. Điều đó đồng nghĩa với việc người thân của Bách cũng trở thành mục tiêu đàn áp, sách nhiễu từ phía nhà cầm quyền.
Nếu có hình ảnh nào để diễn tả sự bất lực, thì có lẽ là hình ảnh người vợ trẻ của Bách ôm đứa con mới sinh còn đỏ hỏn, chứng kiến cảnh người ta lôi chồng mình ra khỏi nhà.
Bà Trần Phương Thảo kể rằng bà đã rất khó khăn trong việc đi tìm luật sư cho chồng. Từ các luật sư nổi tiếng đến thầy giáo cũ, bạn bè, đồng nghiệp của ông Bách, những người hàng ngày vẫn luôn tự hào về nghề nghiệp cao quý của mình, đều lắc đầu từ chối. Nỗi cay đắng không chỉ đến từ sự khước từ của những mối quan hệ từng được xem như chỗ cậy trông, mà còn là niềm thất vọng bởi sự thật rằng: trong một xã hội mà cái ác quá mạnh, trí thức cũng phải học cách đầu hàng trước bất công và dối trá. Nhưng cuối cùng, sau bao nỗ lực không mệt mỏi, bà Thảo cũng tìm được một luật sư nhận lời bào chữa cho chồng.
Ngày 24/1/2022, Đặng Đình Bách bị kết án 5 năm tù giam và bản án được giữ nguyên tại phiên phúc thẩm. Trong nhà tù Hỏa Lò, Bách nhiều lần tuyệt thực để phản đối việc bị bắt bớ và giam giữ bất công. Theo lời luật sư, tại phiên xét xử, Đặng Đình Bách suy kiệt đến mức “gần như không đứng vững” sau đợt tuyệt thực kéo dài 24 ngày. Dù được thông báo là xét xử công khai, nhưng cả hai phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm, không một người thân nào của Bách được vào tham dự.
Tháng 10 năm 2022, Đặng Đình Bách bị chuyển đến Trại giam số 6, một trong những nhà tù khắc nghiệt nhất Việt Nam, nơi ông gặp một số nhà hoạt động nhân quyền khác như Trịnh Bá Tư, Trần Huỳnh Duy Thức, Bùi Văn Thuận… Tại đây, Bách tiếp tục thực hiện nhiều cuộc tuyệt thực để phản đối sự ngược đãi của cai tù, bảo vệ nhân phẩm và niềm tin của mình.
Dù Bách đã bị tuyên án, nhưng nhà cầm quyền vẫn không ngừng gia tăng áp lực lên gia đình ông. Năm 2023, bà Thảo nhận được thông báo từ Cục Thi hành án, yêu cầu phải nộp 1,4 tỷ đồng tiền “bồi thường thiệt hại” trong vụ án của chồng, nếu không sẽ bị “cưỡng chế nhà”. Những kẻ nhân danh thực thi luật pháp đã tự ý xông vào nhà bà Thảo để kê biên tài sản mà không thông báo trước. Dù không bị bỏ tù, không bị tuyên án như chồng, nhưng bà Thảo và các con phải gánh chịu hàng loạt những hình phạt như: không được đăng ký hộ khẩu, không được cấp hộ chiếu, không được cấp quyền sử dụng nhà và cháu bé không được học trường công.
Ngày 24/1/2025, tròn ba năm kể từ khi bị tòa kết án, Đặng Đình Bách được tổ chức Human Rights First của Hoa Kỳ trao Huân chương Tự do Roger N. Baldwin vì những đóng góp cho nhân quyền. Cũng thời gian này, nhiều tổ chức quốc tế hoạt động trong lãnh vực nhân quyền và môi trường tiếp tục kêu gọi trả tự do cho ông. Tổ chức Sông ngòi Quốc tế (International Rivers), có trụ sở tại California khẳng định rằng, mặc dù bị giam cầm nhưng hoạt động đấu tranh của ông vẫn tiếp tục thu hút sự quan tâm của quốc tế.
Đặng Đình Bách là một trong những nhà hoạt động bị bắt trong làn sóng đàn áp nhắm vào các tổ chức xã hội dân sự về môi trường, bên cạnh những cái tên như Bạch Hồng Dương, Ngụy Thị Khanh, Mai Phan Lợi, Hoàng Thị Minh Hồng, Ngô Thị Tố Nhiên… Tuy nhiên, ông được nhìn nhận là người duy nhất đã lựa chọn thái độ đối kháng ngay khi bị bắt. Bách bị kết án nặng nhất và hiện là người cuối cùng còn đang bị giam cầm. Dù phải sống trong cảnh tù đày, Bách vẫn không ngừng gửi ra ngoài những thông điệp về nhân quyền, môi trường, công lý và khí hậu, bằng những cuộc tuyệt thực.
Ngày 24/6/2026, Đặng Đình Bách sẽ mãn án sau 5 năm tù giam và chắc chắn, còn phải đối mặt với vô vàn khó khăn khác.
Câu chuyện của Đặng Đình Bách không dừng lại ở một bản án hay những giải thưởng cao quý. Đó là câu chuyện về cái giá của sự dấn thân, về sự lựa chọn của một trí thức giữa một xã hội thực dụng và gần như tê liệt bởi sự sợ hãi. Nhưng, nếu không có những lựa chọn như thế, thì đất nước này chẳng còn gì để hy vọng.
Tháng 5/2026
Phạm Thanh Nghiên
No comments:
Post a Comment