Chuyến viếng thăm Trung Cộng sắp tới của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đang được dư luận quốc tế đặc biệt quan tâm. Tại Hà Nội, giới lãnh đạo CSVN chắc chắn cũng đang thấp thỏm theo dõi từng diễn biến.
Mời quý thính giả theo dõi bài BÌNH LUẬN của THẾ VŨ, thành viên Ban Biên Tập Đài ĐLSN, tựa đề “Mỹ-Trung Gặp Gỡ - Việt Nam Sẽ Ra Sao”, sẽ do Miên Dương trình bày sau đây ....
Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump dự trù sẽ thăm Trung Quốc trong ba ngày 13 đến 15 tháng 5 năm 2026 để họp thượng đỉnh với Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh. Đây sẽ là chuyến công du Trung Quốc đầu tiên của một tổng thống Mỹ trong gần 9 năm, kể từ chuyến đi của chính ông Trump năm 2017
Cuộc viếng thăm này đang thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận quốc tế, vì đây không chỉ là một chuyến công du ngoại giao thông thường mà còn có thể ảnh hưởng sâu rộng đến cục diện quyền lực toàn cầu trong nhiều năm tới. Sau gần một thập niên kể từ lần cuối cùng một tổng thống Hoa Kỳ đặt chân đến Trung Quốc, cuộc gặp Trump–Tập lần này diễn ra giữa lúc thế giới đang trải qua những biến động nghiêm trọng về kinh tế, quân sự và địa chính trị.
Quan hệ Mỹ–Trung hiện đã chuyển từ cạnh tranh thương mại sang đối đầu chiến lược toàn diện. Hai quốc gia lớn nhất thế giới đang tranh chấp trên nhiều lãnh vực: từ thuế quan, kỹ thuật bán dẫn, trí tuệ nhân tạo cho đến ảnh hưởng quân sự tại Á Châu–Thái Bình Dương. Hồ sơ Đài Loan tiếp tục là điểm nóng nguy hiểm nhất, trong khi Biển Đông ngày càng trở thành khu vực đối đầu giữa tham vọng bành trướng của Bắc Kinh và chiến lược kiềm chế của Washington.
Tuy nhiên, cả hai bên đều hiểu rằng họ không thể để sự đối đầu vượt khỏi tầm kiểm soát. Kinh tế Trung Cộng đang gặp khó khăn nghiêm trọng: thị trường địa ốc suy sụp, đầu tư nước ngoài giảm mạnh, thất nghiệp gia tăng và sức tiêu thụ nội địa suy yếu. Bắc Kinh cần một môi trường quốc tế ổn định hơn để vực dậy nền kinh tế đang chậm lại.
Phía Hoa Kỳ cũng không ở trong vị thế hoàn toàn thuận lợi. Chính quyền TT Trump hiện phải đối diện cùng lúc nhiều áp lực quốc tế: chiến tranh tại Trung Đông, căng thẳng với Iran, cạnh tranh ảnh hưởng với Nga và áp lực ngân sách quốc phòng ngày càng nặng nề. Vì vậy, Washington cũng cần tránh để quan hệ với Bắc Kinh rơi vào khủng hoảng toàn diện.
Đó là lý do cả ông Trump lẫn ông Tập đều bước vào hội nghị này với nhu cầu tìm kiếm một hình thức “ổn định tạm thời”.
Theo nhiều nguồn tin quốc tế, Bắc Kinh dự trù dành cho ông Trump một nghi thức tiếp đón rất trọng thể, tương tự chuyến công du năm 2017. Trung Cộng hiểu rõ cá tính của ông Trump: thích những thoả thuận kinh tế lớn, các hình thức ngoại giao long trọng và những biểu tượng của “thành công”. Vì vậy, Bắc Kinh có thể đưa ra những nhượng bộ thương mại giới hạn như tăng mua nông sản Mỹ, đặt thêm máy bay Boeing hoặc mở rộng đầu tư để tạo bầu không khí thuận lợi cho hội nghị.
Nhưng phía sau các nghi thức ngoại giao ấy là những cuộc thương lượng hết sức phức tạp.
Trung Cộng muốn Hoa Kỳ giảm bớt các hạn chế về kỹ thuật bán dẫn và và hòa dịu hơn khi nói về Đài Loan. Bắc Kinh cũng muốn Washington hạn chế các hoạt động quân sự tại Biển Đông và giảm cường độ liên minh an ninh với Nhật Bản, Philippines và Úc.
Ngược lại, Hoa Kỳ muốn Trung Cộng gây áp lực lên Iran trong vấn đề dầu hỏa và có thái độ “hòa dịu hơn” về thương mại và quyền sở hữu trí tuệ.
Điều khiến nhiều đồng minh của Mỹ lo ngại là chính sách đối ngoại của ông Trump thường mang tính thực dụng rất cao. TT Trump không quá chú trọng đến các giá trị dân chủ hay nhân quyền mà đặt nặng quyền lợi kinh tế và khả năng đạt thoả thuận trực tiếp giữa các cường quốc. Chính vì vậy, nhiều chuyên gia e ngại Bắc Kinh có thể dùng các nhượng bộ kinh tế để đổi lấy thái độ mềm mỏng hơn của Washington tại Á Châu.
Đó chính là điều khiến Việt Nam phải theo dõi chuyến đi này với nhiều dè dặt.
Trong nhiều năm qua, Hà Nội cố gắng duy trì thế cân bằng giữa Hoa Kỳ và Trung Cộng. Mặc dù Việt Nam cần dựa vào Trung Cộng để củng cố ngôi vị lãnh đạo độc tôn về chính trị, cũng như về kinh tế để bảo đảm ổn định thương mại, nhưng đồng thời cũng cần Hoa Kỳ như một đối trọng chiến lược trước áp lực ngày càng lớn từ Bắc Kinh trên Biển Đông.
Nếu sau hội nghị này Washington giảm mức đối đầu với Trung Cộng để đổi lấy các lợi ích kinh tế, Việt Nam có thể rơi vào hoàn cảnh khó khăn hơn. Bắc Kinh sẽ có thêm cơ hội gia tăng áp lực trên Biển Đông và củng cố ảnh hưởng chính trị trong khu vực.
Lịch sử từng cho thấy rằng khi Mỹ và Trung Cộng tiến gần nhau, các quốc gia nhỏ thường là bên chịu thiệt thòi trước tiên. Sau cuộc bắt tay giữa Nixon và Mao Trạch Đông năm 1972, cán cân chiến lược tại Đông Dương đã thay đổi nhanh chóng.
Tuy nhiên, Việt Nam cũng có thể hưởng lợi nếu cạnh tranh kinh tế Mỹ–Trung tiếp tục kéo dài. Trong vài năm qua, nhiều công ty quốc tế đã chuyển bớt cơ xưởng khỏi Trung Quốc sang Việt Nam để tránh thuế quan và giảm rủi ro chính trị. Nếu xu hướng này tiếp tục, Việt Nam vẫn còn cơ hội thu hút thêm đầu tư và mở rộng vai trò trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tóm lại, tương lai chiến lược của Việt Nam vẫn phụ thuộc rất lớn vào việc cán cân quyền lực Mỹ–Trung sẽ thay đổi ra sao sau chuyến đi Bắc Kinh của Tổng thống Donald Trump. Trong thế giới hôm nay, điều quyết định số phận của nhiều quốc gia không chỉ là sức mạnh riêng của họ, mà còn phụ thuộng cả vào cách các cường quốc thương lượng với nhau phía sau những cánh cửa ngoại giao khép kín./.
No comments:
Post a Comment