Đại tá Nguyễn Hữu Thông

Danh Nhân Nước Việt

Thưa quý thính giả,

Một cấp chỉ huy lỗi lạc đã tạo chiến thắng lẫy lừng trong trận chiến Đèo Nhông (thuộc tỉnh Bình Định), tiêu diệt một Trung đoàn thuộc Sư đoàn 3 Sao vàng của Cộng sản Bắc Việt. Ngày 2/4/1975, ông từ chối lên Tuần Dương Hạm HQ-08 để di tản, cương quyết ở lại chiến đấu cùng với binh sĩ và tự sát tại nơi này. Ông được chôn cất cùng với 46 binh sĩ tại sân cờ Quân Y Viện Qui Nhơn. Dân chúng Bình Định thương tiếc và vinh danh ông, cho rằng ông đã noi gương danh tướng Võ Tánh tuẩn tiết theo thành Qui Nhơn.

Trong chuyên mục Danh nhân nước Việt tuần này, chúng tôi xin gửi đến quý thính giả bài “Đại tá Nguyễn Hữu Thông” của Việt Thái qua giọng đọc của Minh Nguyệt để chấm dứt chương trình phát thanh tối hôm nay.

 

Đại tá Nguyễn Hữu Thông sinh năm 1937 tại Thạch Hãn, Quảng Trị. Nhập ngũ và tốt nghiệp khóa 16, trường Võ Bị Quốc Gia Đà Lạt. Khóa 16 nổi tiếng vì là khóa đầu tiên đào tạo sĩ quan theo trường Võ Bị West Point, Hoa Kỳ. Và khóa này có những người hùng như: Thủ khoa Bùi Quyền, Á khoa Nguyễn Xuân Phúc, Đỗ Hữu Tùng, Nguyễn Đằng Tống .v.v. tất cả đều mang lon Trung tá.

Sư đoàn 22 Bộ binh trực thuộc Quân đoàn II. Phù hiệu của Sư đoàn biểu tượng 3 ngọn núi và 2 dòng sông nên được gọi là "Tam Sơn Nhị Hà". Địa bàn của Sư đoàn phụ trách 3 tỉnh phía Bắc Cao nguyên Trung phần và 2 tỉnh Duyên hải gồm: Kontum, Pleiku, Phú Bổn, Bình Định và Phú Yên.

Cuộc đời binh nghiệp lẫy lừng nhưng bi hùng của Nguyễn Hữu Thông bắt đầu từ cuối năm 1971, khi ông còn là Trung tá, được bổ nhiệm về làm Chỉ huy trưởng Trung tâm Huấn luyện Tiểu khu Bình Định. Sau 3 tháng, ông nhận chức Trung đoàn trưởng Trung đoàn 42, Sư đoàn 22 Bộ Binh, để đánh trực diện với quân cộng sản Bắc Việt trong trận chiến kinh hoàng nhất Mùa Hè Đỏ Lửa (tháng 4 năm 1972) tại Dakto - Tân Cảnh. Sau trận chiến này, ông được thăng cấp Đại tá.

Với kỳ tài điều quân, Đại tá Nguyễn Hữu Thông đã tạo nên trang sử hào hùng cho Quân Sử thời cận đại, là cuộc tái chiếm Đèo Nhông năm 1974. Khi đó, Trung đoàn 42 Bộ Binh đang hành quân tại vùng Pleime, Tây Nam Pleiku. Buổi chiều, ông được lệnh đưa quân về giải tỏa áp lực địch tại mặt trận Bình Định. Cuộc chuyển quân tưởng rằng, cần phải mất thời gian để thực hiện trong vòng 2 hay 3 ngày. Nhưng ngay trong đêm, toàn bộ Trung đoàn đã chuyển quân về tới phía Bắc của Phù Cát, đánh thẳng vào hậu phương địch, khiến Cộng quân không kịp trở tay. Trận đánh đẫm máu suốt 3 ngày, Trung đoàn 42 BB đã tiêu diệt cả Trung đoàn của Sư đoàn 3 Sao Vàng CSBV, dựng nên “Chiến Thắng Đèo Nhông”.

Theo lời của Phóng viên chiến trường Phạm Huấn: “Đây là cuộc chuyển quân thần tốc của Trung đoàn 42 Bộ Binh, từ Tây Nguyên trở về Bình Định tái chiếm đèo Nhông, và đây cũng là một chiến thắng kỳ diệu nhất của Trung đoàn 42 trong năm 1974”.

-Ngày 2/4/1975, Đại tá Nguyễn Hữu Thông tự sát tại Qui Nhơn khi tuổi đời chỉ mới 38.

Trong phần bình luận “Cuộc Triệt Thoái Cao Nguyên năm 1975”, phóng viên Phạm Huấn một lần nữa đã ngưỡng mộ sự hy sinh hào hùng của Đại Tá Nguyễn Hữu Thông như sau:

“Sự hy sinh của một người anh hùng, một đại anh hùng vào sáng ngày 2/4/1975, đã bị rơi vào quên lãng, và cũng là một thiệt thòi lớn lao cho đất nước! Đó là trường hợp Đại Tá Nguyễn Hữu Thông, Trung Đoàn Trưởng Trung Đoàn 42, Sư đoàn 22 Bộ Binh. Tôi có thể quả quyết rằng, trong 20 năm sau cùng của chiến tranh Việt Nam, không có một tướng lãnh nào khi chỉ huy cấp trung đoàn hay lữ đoàn, đã tạo dựng được những chiến công to lớn như người anh hùng Nguyễn Hữu Thông.

Những tướng Cộng Sản Bắc Việt chỉ huy Sư Đoàn 320 Điện Biên Phủ, Sư Đoàn 3 Sao Vàng trong những năm 73, 74, 75, cho đến bây giờ, và mãi mãi sẽ phải cúi mặt khi nhớ đến thảm bại nhục nhã trước Trung đoàn 42 Bộ Binh, do Đại Tá Nguyễn Hữu Thông chỉ huy, tại Pleime, Đèo Nhông và những Ngọn Đồi Vô Danh tại Tây, Tây Nam Hoài Nhơn, Bình Định.”

*****

Sau năm 1954, Cộng sản Bắc Việt tiến hành xâm lăng miền Nam, khiến cho hàng trăm ngàn gia đình mất người thân, con mất cha, vợ mất chồng, không khí tang thương trải dài khắp các nẻo đường quê hương, các chiến binh VNCH đã dũng cảm và can trường chiến đấu bảo vệ tự do cho miền Nam. Đến nay, cho dù nền Cộng Hòa không còn hiện hữu, nhưng người dân vẫn luôn nhớ thương các chiến binh đã anh dũng đền nợ nước.

Đại tá Nguyễn Hữu Thông là một trong những sĩ quan xuất sắc, được trao tặng nhiều huy chương nhất trong Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Khi còn là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 42, ông sống gần gũi, luôn sát cánh với thuộc cấp, lo chu đáo cho đời sống binh sĩ và gia đình.

Ông được xem là anh hùng của VNCH vì ông đã sống, chiến đấu và hy sinh. Tinh thần quả cảm, ý chí bất khuất, khí phách của ông đã đi vào huyền thoại của người dân Miền Trung và là tấm gương sáng cho tuổi trẻ noi theo.

Với lòng ngưỡng phục, nghiêm chào tưởng niệm một chiến binh quả cảm của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Nguyện cầu cho linh hồn ông được miên viễn nơi cõi vĩnh hằng.