Thưa quý thính giả, trong chuyên mục “Tiếng Việt Trong Sáng” hôm nay, phóng viên Quang Nam cùng nhà văn Đỗ Văn Phúc sẽ tiếp tục thảo luận về một số từ ngữ mà thỉnh thoảng không còn được dùng theo đúng nghĩa nguyên thủy của nó…
Trong chương trình hôm nay, chúng ta thử tìm hiểu lần nữa về các chữ huyền thoại, quan hệ, phi vụ, thương hiệu
Đỗ Văn Phúc
Hỏi: Có vài bài viết về thành phố Sài Gòn ngày xưa với sự luyến nhớ. Trong đó, tác giả nhắc đến những rạp hát ngày trước. Họ dùng nhóm chữ ‘những rạp hát huyền thoại.’ Có lẽ muốn nói những rạp hát ngày xưa họ từng đến, nay không còn (hay không tấp nập huy hoàng như xưa?
Lại Huyền Thoại! 玄話. Sao cứ mê xổ Nho thế? Nói hoài không chịu hiểu sao?
Lẽ ra nên nói: Những rạp hát đã đi vào ký ức, đi vào quên lãng; chứ sao lại là rạp hát huyền thoại.
Vài nhà văn quân đội trước đây cũng thế. ‘Trận Kontum huyền thoại, trận An Lộc huyền thoại.’ Có lẽ tác giả muốn nói những trận đánh lừng danh, phi thường, có một không hai, mà đã đi vào quân sử; chứ không thể đi vào huyền thoại!. Nghĩa chữ ‘huyền thoại’ là chuyện hoang đường.
Quan hệ là làm tình, giao cấu??? Học ở sách nào ra thế?
Chồng đi làm về, bắt gặp vơ đang quan hệ với anh hàng xóm!
Đêm qua, anh chị quan hệ bao nhiều lần?
Buổi tối, quan thái giám sẽ đưa một bà cung nữ vào cho vua quan hệ.
Khổ quá, quan hệ 關 系 là một mối gắn bó giữa hai hay nhiều người, vật vì có chung một điều nào đó. Như quan hệ bạn bè, quan hệ đồng hương, quan hệ đồng chí... Chữ gần nghĩa với Quan Hệ là Liên Hệ. Liên hệ và cả chữ ‘tiếp cận’ cũng bị người Việt Nam dùng bậy, thay cho chữ Liên lạc hay tiếp xúc.
Phi vụ: 飛 務 . Trong Hán tự có 20 chữ Phi viết khác nhau, nghĩa khác nhau. Nhưng chúng ta biết nhiều về chữ Phi 飛 là bay. Phi vụ là một chuyến bay cũng như phi công là người lái máy bay, phi hành đoàn là một nhóm điều khiển chuyến bay...
Người bên VN hiểu thế nào khi bất cứ vụ gì họ cũng gọi là phi vụ? Từ vụ trộm, vụ cướp, vụ lừa gạt, vụ hiếp dâm...
Hỏi: Nhân chữ Phi Vụ, chúng tôi cũng thấy bên VN thường dùng chữ Thương Vụ, Thương hiệu cho những thứ không dính dáng gì đến việc mua bán. Theo ông, có đúng hay sai?
Thương Vụ 商 務. Có một bài viết nhan đề Thương Vụ Maneli của tác giả Tú Hoa. Nội dung là vụ tiếp xúc bí mật giữa ông Ngô Đình Nhu - Cố vấn Chính trị của Tổng thống Ngô Đình Diệm – với Cộng Sản Hà Nội nhằm tìm giải pháp êm đẹp, tránh cuộc chiến đẫm máu. Đó là một vụ có tính cách chính trị hoàn toàn (political affair); dịch ra chữ ‘Thương Vụ’ là sai hoàn toàn. Thương vụ đúng nghĩa là một sự vụ có dính dáng đến việc mua bán (trade).
Lần tìm ra từ bài gốc đăng trên Facebook mà Tú Hoa dùng để tham khảo. Bài này không thấy tên tác giả. Nhưng tựa đề bài gốc dùng nhóm chữ “Hồ Sơ Maneli năm 1963” là rất chính xác.
Chữ affair (cũng như chữ business, matter. concern) có nghĩa là một vụ, một việc, một diễn biến các sự kiện. Ví dụ: public affair (việc công), domestic affair (việc nội bộ), family affair (việc gia đình), love affair (một cuộc tình, và cũng thường được hiểu là ngoại tình).
Cũng từ Việt Nam, người ta dùng chữ ‘thương hiệu’ cho bất cứ nhãn hiệu, tên của tổ chức, biểu tượng gì. Thương hiệu (trademark) là nhãn hiệu dùng trong ‘thương’ mại mà thôi.
Hỏi: Tuần qua, có vài vị thính giả gửi email góp thêm những chữ kì quặc mà tôi có chuyển đến cho ông. Xin ông cho vài lời bàn.
Đáp: Nói thẳng, nói thật. Có ai giận, ai thì tôi chịu. Chứ đây rõ là hiện tượng dốt mà ưa khoe chữ. Xin quí vị tha lỗi vì tôi cứ phải nói đi nói lại. Nói một lần, hai lần như nước chảy qua lá môn. Muốn có chút hiệu quả, phải học theo cách tuyên truyền của Goebbels, nói mãi cho đến khi phải thấm mới thôi.
1.- “Hàn Quốc nói bị Triều Tiên ngó lơ lời kêu gọi chấm dứt chiến tranh.” Thay vì làm ngơ, lờ đi, không thèm quan tâm.
2.- “Công an nhân dân chốt sổ môn bóng bàn Đại hội thể thao toàn quốc”. Chịu thua!
3.- “TP.HCM đẩy mạnh liên kết vùng, tìm sản phẩm mới cho du lịch.” Có phải muốn nói tìm những phương tiện, dịch vụ mới cho ngành du lịch
4.- / “Hải quân Mỹ cân nhắc thiết kế lại tàu sân bay theo gu của ông Trump”. Trong báo chí không ai dùng những chữ lóng như ‘gu.’ Sao không viết là theo sở thích, theo ý muốn...
5.- “Áp thấp nhiệt đới khả năng mạnh thêm, hướng vào vịnh Bắc Bộ.” Áp thấp là gì? Có phải là áp suất xuống thấp? Lại khả năng, là chữ dùng cho năng lực bên trong của người để làm được việc gì đó.
6.- “Giải mã những chiêu trò trốn thuế từ Thu Hường đến Huấn Hoa Hồng, Phú Lê.” Lại ‘giải mã,’ Có chi tiết nào bị mã hóa đâu mà phải giải mã?
7.- “Rộ tin ông Trump và ông Kim Jong Un sắp trùng phùng.” Rộ tin, chữ thô thiển, lẽ ra viết ‘tiết lộ.’ Trùng phùng, sao không viết đơn giản là gặp nhau?
8.- Đồi chè Thanh Sơn Phú Thọ có biến căng. Có lẽ muốn nói ở đó đang xảy ra những chuyện căng thẳng.
9.- Tin Hà Nội: Khởi tố tài xế gây tai nạn liên hoàn trên phố Nguyễn Chánh. Liên hoàn là nói đến sự nối nhau như một cái vòng. Chúng tôi đề nghị là vụ tông xe liên tiếp nhau.
Những chữ viết sai chính tả thấy trong vài bản tin: Lỗi đánh máy (typo).là do ngón tay bấm vào phím có khi sai, nhảy chữ hay thiếu mẫu tự; còn lỗi chính tả (spelling) là do cách phát âm sai.
Hai ca sĩ ‘Xô Xác” nhau. Đúng ra là ‘xô xát; Tàu Mỹ “Dược” bắt tàu Iran, phải là ‘rượt’ (rượt đuổi). MC giới thiệu ‘Mở Màng’ chương trình Văn nghệ! Lẽ ra là ‘mở màn,’ Tủi thân thì viết là ‘tuổi thân,’ mặn nồng thì viết là ‘mặng nồng.” (trong lời ca Chuyện Trầu Cau, điệu Nặng Tình Xưa).
No comments:
Post a Comment