Dưới chế độ độc đảng, nhà cầm quyền CSVN từ lâu đã biến con số tăng trưởng thành tấm huy chương chứng minh tính chính danh, còn đời sống thực của người dân chỉ là chuyện thứ yếu. Những số liệu kinh tế vừa được chính nhà nước công bố là một thí dụ điển hình: tăng trưởng được tung hô, nhưng giá cả leo thang và hãng xưởng đóng cửa hàng loạt chỉ được nhắc thoáng qua.
Trong chuyên mục BÌNH LUẬN hôm nay, kính mời quý thính giả theo dõi bài viết của ĐOÀN KHÔI, thành viên Ban Biên Tập đài ĐLSN, tựa đề "Kinh Tế Tăng Trưởng, Người Dân Được Gì?", sẽ do Nguyên Khải trình bày sau đây …
Sáng ngày 3 tháng 10 năm 2026, Cục Thống kê thuộc Bộ Tài chính của nhà cầm quyền CSVN công bố bản tường trình kinh tế chín tháng đầu năm. Theo đó, tổng sản lượng quốc nội, tức GDP, tăng 9,01% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tam cá nguyệt thứ ba tăng 9,95%, gần chạm mốc "hai con số" mà đảng CSVN đặt làm chỉ tiêu. Nhưng chính bản tường trình ấy cũng chứa những con số đáng suy nghĩ.
Trước hết là giá cả. Chỉ số giá tiêu dùng tháng Chín tăng 5,08% so với cùng kỳ năm ngoái. Tính bình quân chín tháng, giá cả tăng 4,52%, mức cao nhất cùng kỳ trong mười năm qua, vượt cả mục tiêu 4,5% của chính nhà cầm quyền. Chỉ riêng tháng Chín, giá xăng tăng hơn 9%. Nhóm hàng ăn uống tăng gần 5% so với năm trước.
Kế đến là doanh nghiệp. Trong chín tháng, hơn 48.700 doanh nghiệp đã hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 118,8%, tức là hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025. Trong khi đó, số doanh nghiệp thành lập mới chỉ tăng vỏn vẹn 3,2%. Tính trung bình, mỗi tháng có khoảng 19.100 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.
Cục Thống kê cũng không quên nêu một điểm sáng: thu nhập bình quân của người lao động trong chín tháng đạt 9,1 triệu đồng mỗi tháng, tăng 9,1%. Đặt các con số này cạnh nhau, câu hỏi bật ra là: kinh tế tăng trưởng mạnh như vậy, thì người dân thật sự được gì?
Hãy bắt đầu từ túi tiền của giới lao động. Con số 9,1 triệu đồng chỉ là mức bình quân. Đối với người làm công ăn lương, mức tăng chỉ là 7,9%. Nếu trừ đi mức giá cả tăng trên dưới 5%, phần thu nhập thực sự cải thiện chỉ còn khoảng ba phần trăm. Đó là chưa kể chỉ số giá chính thức thường không phản ảnh đầy đủ những khoản chi phí nặng nề nhất của gia đình bình dân, như tiền thuê nhà, tiền thuốc men và tiền học cho con cái.
Bức tranh còn chênh lệch hơn khi nhìn vào từng giới. Người làm nông, lâm, ngư nghiệp chỉ kiếm được khoảng 5,4 triệu đồng mỗi tháng, chưa bằng sáu phần mười mức bình quân. Lao động nông thôn có thu nhập 8 triệu, thấp hơn hẳn mức 10,7 triệu ở thành thị. Với hàng chục triệu người ở đáy xã hội, mỗi lần xăng tăng, gạo tăng là một lần bữa cơm gia đình phải co lại.
Vậy thành quả tăng trưởng chảy về đâu? Số liệu chính thức đã trả lời. Trong chín tháng, vốn đầu tư ngoại quốc đăng ký tăng hơn 76%, lên trên 50 tỷ Mỹ kim. Phần tích lũy tài sản, tức là đầu tư, tăng gần 18%, trong khi tiêu dùng chỉ tăng hơn 8%. Nói cách khác, guồng máy tăng trưởng hiện nay được đẩy bằng vốn ngoại, bằng xuất cảng và bằng những dự án lớn do nhà nước nắm quyền phân bổ. Sức mua và đời sống của người dân chỉ lẽo đẽo theo sau.
Trong mô hình ấy, kẻ hưởng lợi nhiều nhất là các tập đoàn ngoại quốc, các doanh nghiệp nhà nước và những nhóm lợi ích thân cận với nhóm nhỏ nắm quyền lực. Họ được ưu đãi về đất đai, tín dụng và giấy phép. Còn thành quả thì được quy thành những con số GDP để đảng đem ra báo cáo thành tích.
Điều này giải thích vì sao doanh nghiệp giải thể tăng vọt ngay giữa lúc báo chí nhà nước rộn ràng ca ngợi. Phần lớn doanh nghiệp tư nhân Việt Nam là hãng nhỏ, vốn mỏng, khó vay tiền ngân hàng. Họ phải gánh giá xăng dầu, giá nguyên vật liệu tăng cao nhất kể từ năm 2023 đến nay. Họ còn bị những đợt siết thuế và hóa đơn điện tử đè nặng. Nhà cầm quyền có thể giải thích rằng nhiều hãng chỉ đóng cửa trên giấy tờ sau nhiều năm ngưng hoạt động. Nhưng khi số giải thể tăng gấp đôi mà số thành lập mới gần như dậm chân tại chỗ, thì đó là dấu hiệu sức sống của khu vực tư nhân đang bị bào mòn.
Cần nhớ rằng chính khu vực tư nhân và các tiệm buôn nhỏ mới là nơi nuôi sống phần đông giới lao động. Một hãng nhỏ đóng cửa không chỉ là một dòng trong bảng thống kê. Đó là những người thợ mất việc và những gia đình mất nguồn sống. Một nền kinh tế mà tư nhân trong nước teo tóp là một nền kinh tế tăng trưởng mà thiếu nền móng.
Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ đảng CSVN coi con số tăng trưởng là mục tiêu chính trị, chứ không phải phương tiện để nâng cao đời sống người dân. Chỉ tiêu "hai con số" được đặt ra từ trên xuống, rồi cả guồng máy phải chạy theo bằng mọi giá. Bơm vốn, bơm tín dụng có thể làm GDP tăng nhanh trên giấy, nhưng cái giá là lạm phát và nợ nần. Người dân không có tiếng nói nào trong việc đặt ra chỉ tiêu ấy, nhưng lại là người gánh hậu quả trước nhất.
Trong một xã hội tự do, những câu hỏi như thế này sẽ được báo chí độc lập mổ xẻ, được nghiệp đoàn lao động đòi hỏi, và được quốc hội dân cử chất vấn. Tại Việt Nam, báo chí chỉ được đưa tin vui, nghiệp đoàn độc lập bị cấm, còn quốc hội do đảng chọn sẵn. Vì vậy, người dân chỉ có thể tự mình cảm nhận qua phiên chợ mỗi ngày một đắt hơn, và qua những tấm bảng "sang nhượng mặt bằng" ngày càng dày đặc trên phố.
Tăng trưởng thật sự phải được đo bằng đời sống của người dân, chứ không phải bằng bản báo cáo thành tích của đảng. Chừng nào quyền lực kinh tế còn nằm gọn trong tay một đảng duy nhất, chừng đó thành quả tăng trưởng vẫn sẽ chảy vào túi một thiểu số, còn người dân chỉ nhận phần thiệt thòi./.
No comments:
Post a Comment