Mọi chế độ độc tài đều tìm mọi cách để trói buộc người dân, và trong kỷ nguyên “số” như hiện tại, công cụ trói buộc mới chính là dữ liệu cá nhân của từng người. Đạo luật về an ninh dữ liệu mà Quốc Hội CSVN sắp thông qua là một thí dụ điển hình.
Trong chuyên mục BÌNH LUẬN hôm nay, kính mời quý thính giả theo dõi bài viết của ĐOÀN KHÔI, thành viên Ban Biên Tập đài ĐLSN, tựa đề "Dữ Liệu Của Dân, Chìa Khóa Của Công An", sẽ do Nguyên Khải trình bày sau đây ...
Chiều ngày 23 tháng 9 năm 2026, Ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội CSVN họp để cho ý kiến về dự thảo Luật An Ninh Dữ Liệu. Người đứng ra trình bày là Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công An. Dự luật sẽ được đưa ra kỳ họp thứ hai của Quốc Hội khóa 16, khai mạc trong tháng 10 này, để thông qua ngay trong một kỳ họp. Hôm 6 tháng 10 vừa qua, công an tỉnh Lào Cai còn mở hội nghị để "thuyết trình" các dự luật của Bộ Công An cho đoàn dân biểu tỉnh.
Điều đáng chú ý trước hết về dự thảo luật là “tốc độ” soạn thảo. Dự luật này vốn không nằm trong chương trình lập pháp ban đầu, mãi đến tháng 7 mới được chèn vào. Bộ Công An chỉ lấy ý kiến dân chúng chưa đầy ba tuần, từ ngày 17 tháng 7 đến ngày 5 tháng 8. Trong hai tháng, dự thảo co lại từ 58 điều xuống còn 25 điều. Một đạo luật đụng đến đời sống riêng tư của gần 100 triệu người lại được soạn vội vàng như vậy. Hơn nữa, đây là luật thứ tư về dữ liệu, sau Luật An Ninh Mạng, Luật Dữ Liệu và Luật Bảo Vệ Dữ Liệu Cá Nhân. Tại sao chế độ cần thêm một đạo luật nữa, và cần gấp đến thế?
Câu trả lời nằm ngay trong báo cáo của Bộ Công An. Theo dự thảo, mọi nghĩa vụ kiểm kê, đánh giá tác động, kiểm toán và chứng nhận về an ninh dữ liệu sẽ được gom về một đầu mối duy nhất là Bộ Công An. Nhà cầm quyền gọi đó là "khắc phục tình trạng chồng chéo". Thực chất, đó là thâu tóm quyền lực về một bộ máy vốn đã quá lớn. Đáng nói hơn nữa, người thẩm tra dự luật là Thượng tướng Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy Ban Quốc Phòng, An Ninh và Đối Ngoại của Quốc Hội. Ông Tới cũng là tướng công an, từng giữ chức Thứ trưởng Bộ Công An. Công an soạn luật, công an trình luật, rồi công an thẩm tra luật. Quốc Hội chỉ còn việc “bấm nút” ban hành.
Dữ liệu được chia làm bốn cấp độ, hai cấp cao nhất gọi là "dữ liệu quan trọng" và "dữ liệu cốt lõi". Dữ liệu cốt lõi bị cấm chuyển ra ngoại quốc. Dữ liệu quan trọng chỉ được chuyển đi khi Bộ Công An cho phép. Công ty vi phạm nặng có thể bị phạt đến 5% doanh thu. Vấn đề là ai định nghĩa thế nào là "quan trọng", thế nào là "cốt lõi"? Câu trả lời vẫn là ngành công an. Khi một khái niệm mơ hồ nằm trong tay một bộ máy không bị ai kiểm soát, nó trở thành vũ khí.
Tại phiên họp, Chủ tịch Quốc Hội Trần Thanh Mẫn khen dự luật đã đi đúng hướng để bảo vệ "chủ quyền dữ liệu quốc gia" trong thời đại AI. Nhưng phải hỏi cho rõ: chủ quyền đó thuộc về ai? Trong một chế độ độc đảng, "quốc gia" thực chất là đảng. Dữ liệu của người dân không thuộc về người dân, mà thuộc về đảng và được giao cho công an canh giữ.
Mô hình này không do CSVN nghĩ ra. Năm 2021, Trung Cộng đã ban hành Luật An Ninh Dữ Liệu, với đúng những khái niệm "dữ liệu cốt lõi" và "dữ liệu quan trọng". Ở Hoa Lục, đạo luật đó được dùng để buộc các công ty giao nộp dữ liệu và mở rộng mạng lưới theo dõi dân chúng. Nay, CSVN chép lại gần như nguyên văn đòn phép của Bắc Kinh.
Cũng trong chiều 23 tháng 9, Ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội còn bàn dự luật Định Danh và Xác Thực Điện Tử, cũng do Bộ Công An soạn. Thứ trưởng Phạm Thế Tùng nói phải nâng từ "định danh cá nhân" lên "định danh vạn vật". Xe cộ, nhà đất, hàng hóa và cả tài sản số đều phải được gắn danh tính. Sim điện thoại không tên và tài khoản ảo phải bị xóa bỏ. Mỗi con người, mỗi tài sản đều mang một con số. Mọi con số nằm trong kho dữ liệu, và chìa khóa kho nằm trong tay công an.
Chế độ biện minh rằng luật này nhằm chống lừa đảo và chống rò rỉ dữ liệu. Những mối nguy đó là có thật. Nhưng kẻ thu thập dữ liệu về người dân nhiều nhất chính là nhà cầm quyền. Bộ Công An đang nắm cơ sở dữ liệu dân cư của cả nước. Quân đội có Đơn Vị 47 với hơn mười ngàn cán bộ chuyên theo dõi trên mạng. Năm 2026, tổ chức Phóng Viên Không Biên Giới xếp Việt Nam hạng 174 trên 180 quốc gia về tự do báo chí, với 27 nhà báo đang ngồi tù. Trong hoàn cảnh đó, trao thêm quyền cho công an rõ ràng là “trao thêm dao cho kẻ đang cầm roi”.
Cũng cần nhớ rằng Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước Tô Lâm xuất thân từ ngành công an. Ở Việt Nam, không có tòa án độc lập để xét xử khi công an lạm quyền. Không có báo chí tự do để phanh phui, và không có đảng đối lập để chất vấn. Vậy ai sẽ kiểm soát người canh giữ dữ liệu? Người viết vài dòng phê phán trên Facebook, người giúp gia đình tù nhân lương tâm, người Việt hải ngoại gọi điện về thăm thân nhân, tất cả đều có thể lọt vào tầm ngắm.
Ở các nước dân chủ, luật bảo vệ dữ liệu được đặt ra để bảo vệ người dân trước nhà nước. Dưới chế độ CSVN, mọi thứ bị đảo ngược. Luật An Ninh Dữ Liệu được soạn ra để bảo vệ chế độ trước chính người dân. Khi Quốc Hội “bấm nút” trong tháng 10 này, Việt Nam sẽ bước thêm một bước dài trên con đường trở thành một nhà nước công an kiểu Trung Cộng.
Đó là cái giá dân tộc phải trả khi quyền lực nằm trọn trong tay một đảng duy nhất./.
No comments:
Post a Comment