Một trăm lẻ tám tỷ đồng! Con số ấy đang được dư luận đặc biệt chú ý sau khi cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến hoàn tất việc nộp tiền khắc phục hậu quả trước phiên tòa phúc thẩm vụ tham nhũng tại hai dự án Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2. Nhưng phía sau 108 tỷ đồng không chỉ là chuyện tiền bạc. Nó đặt ra một câu hỏi đáng suy nghĩ hơn: khi tiền khắc phục hậu quả trở thành tình tiết chạy tội, công lý phải được thực thi thế nào để vừa đúng luật, vừa tạo được niềm tin rằng mọi người đều bình đẳng trước pháp luật?
Mời quý thính giả theo dõi bài viết của Hạ Hồng Kỳ, thành viên ban biên tập đài ĐLSN với tựa đề: Tiền Khắc Phục Và Câu Hỏi Công Bằng qua sự trình bày của Nhã Uyên để tiếp nối chương trình tối nay.
Hạ Hồng Kỳ
Một trăm lẻ tám tỷ đồng. Viết đầy đủ là một trăm lẻ tám và chín con số không (108.000.000.000). Nếu một người lao động có thể dành dụm được 10 triệu đồng mỗi tháng, không ăn, không uống, không trả tiền nhà, không nuôi con và không tiêu một đồng nào, người ấy phải để dành liên tục 900 năm mới có đủ số tiền nói trên.
Câu chuyện bắt nguồn từ hai dự án xây dựng cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tại Ninh Bình. Đây là hai công trình y tế có tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng, được kỳ vọng giảm tải cho những bệnh viện tuyến cuối ở Hà Nội. Nhưng tiến trình kéo dài, đình trệ và phát sinh một chuỗi sai phạm mà cơ quan tố tụng xác định gây thất thoát, lãng phí hơn 803 tỷ đồng.
Bản án sơ thẩm ngày 27 tháng 5 tuyên án bà Nguyễn Thị Kim Tiến 6 năm tù về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”, đồng thời buộc bà chịu trách nhiệm bồi thường hơn 108 tỷ đồng. Sau đó bà kháng cáo, xin giảm nhẹ hình phạt, xin hưởng án treo và đề nghị xem xét giảm nghĩa vụ bồi thường.
Trước phiên phúc thẩm, một tình tiết mới xuất hiện: hơn 108 tỷ đồng đã được khắc phục đầy đủ. Ngoài ra, tòa nhận được nhiều đơn của các tổ chức, cá nhân trong ngành y tế đề nghị giảm nhẹ hình phạt cho bà.
Sáng 26 tháng 9, đại diện Viện Kiểm sát đề nghị Hội đồng xét xử giảm cho bà Tiến từ 6 tháng đến một năm tù so với mức án 6 năm của cấp sơ thẩm. Tuy nhiên, Viện Kiểm sát cho rằng không có căn cứ để chấp nhận đề nghị hưởng án treo. Hội đồng xét xử dự trù tuyên án vào chiều 30 tháng 9.
Pháp luật cho phép xem việc tự nguyện sửa chữa, bồi thường hoặc khắc phục hậu quả là một trong những tình tiết để tòa án cân nhắc khi lượng hình. Ý nghĩa của nguyên tắc này không khó hiểu. Nếu thiệt hại đã xảy ra mà người phạm tội chủ động hoàn trả tài sản, ngân sách và người bị thiệt hại có cơ hội thu hồi được một phần hoặc toàn bộ những gì đã mất. Vì vậy, việc khuyến khích khắc phục hậu quả có lý do pháp lý và thực tiễn của nó. Nhưng chính từ đây lại nảy sinh một câu hỏi xã hội rất đáng suy nghĩ.
Nếu hai người cùng phạm một hành vi gây thiệt hại tương đương, một người có điều kiện tài chính để nộp hàng chục hay hàng trăm tỷ đồng, còn người kia không có khả năng ấy, thì sự khác biệt về khả năng khắc phục hậu quả sẽ ảnh hưởng đến việc lượng hình đến mức nào? Đây là vấn đề đáng được giải thích minh bạch để công chúng hiểu rằng khắc phục hậu quả là một tình tiết được cân nhắc, chứ không phải một bảng giá để đổi tiền lấy số năm tù.
Còn một câu hỏi khác khiến nhiều người tò mò: 108 tỷ đồng ấy từ đâu mà có? Cho đến nay, những nguồn tin được công bố về phiên tòa cho biết bà Tiến và gia đình đã hoàn thành nghĩa vụ khắc phục, nhưng không cung cấp căn cứ đủ để kết luận nguồn gốc toàn bộ số tiền. Vì vậy, nếu chưa có tài liệu chính thức thì không nên suy diễn tài sản ấy đến từ đâu. Điều có thể đặt ra một cách chính đáng là: trong những vụ án lớn liên quan người từng giữ chức vụ cao, việc xác minh nguồn tiền dùng để khắc phục hậu quả có cần được công khai rõ hơn trong phạm vi pháp luật cho phép hay không?
Và cũng đừng quên rằng phía sau những con số 803 tỷ, 108 tỷ hay 7,5 tỷ là hai bệnh viện từng được kỳ vọng phục vụ bệnh nhân. Tiền ngân sách không phải là những con số vô tri nằm trên giấy. Đó là tiền thuế, là nguồn lực có thể dành cho giường bệnh, máy móc, thuốc men, bác sĩ và những người dân phải chờ đợi dịch vụ y tế. Bởi vậy, khi một dự án công bị đình trệ và nguồn lực bị lãng phí, hậu quả xã hội không thể chỉ đo bằng phép cộng những con số trong bản án.
Ngày 30 tháng 9, Hội đồng xét xử phúc thẩm đưa ra phán quyết. Bà Nguyễn Thị Kim Tiến có được giảm án hay không, và giảm bao nhiêu, thuộc thẩm quyền của tòa án căn cứ vào hồ sơ và pháp luật.
Nhưng bất kể phán quyết cuối cùng thế nào, con số 108 tỷ đồng đã để lại một câu hỏi đáng suy ngẫm. Khắc phục được tiền là điều cần thiết.
Nhưng điều người dân chờ đợi ở một nền công lý còn lớn hơn tiền bạc: đó là một nguyên tắc đủ rõ ràng để người giàu hay nghèo, người từng làm Bộ trưởng hay một thường dân, khi đứng trước pháp luật đều hiểu rằng tiền có thể khắc phục thiệt hại vật chất, nhưng trách nhiệm pháp lý phải được cân nhắc theo cùng một chuẩn mực./.
No comments:
Post a Comment