Sự Kiện: Hàng năm cứ đến ngày cuối tháng 10 Dương Lịch, người Hoa Kỳ lại tưng bừng vui nhộn với những hình thức hóa trang. Ngày ấy có tên là Halloween. Vậy lịch sử và ý nghĩa ngày lễ ấy là gì?
Kịch Bản:
HD- Chào chị ML và anh TH. HD thấy đâu đâu người ta cũng rầm rộ tổ chức lễ hội Halloween; sao không thấy anh chị em mình trong đài ĐLSN tổ chức cho vui nhỉ?
ML- Cái này anh HD nên hỏi ông Giám Đốc chứ chúng ta làm sao biết được.
TH- Đài ĐLSN của chúng ta chẳng giống đài nào trên thế gian này, làm sao mà tổ chức Halloween được. Anh coi, lễ hội Halloween là lễ hội hóa trang, cần đông người tham gia, như trong các hãng xưởng có năm bảy chục, hay hàng trăm hàng ngàn nhân viên trong một môi trường, còn đài của chúng ta tuy có ba bốn chục người, nhưng ở rải rác từ khắp bốn phương thế giới, thì làm sao tổ chức Halloween được.
HD- À thì ra thế, HD thấy anh chị em liên lạc thường xuyên, nên cứ tưởng ở gân nhau. À mà nguồn gốc lễ hội Halloween này là thế nào và ý nghĩa là gì. Vì cứ từ sau ngày Lễ Lao Động, khắp nơi người ta lại bày bán đủ các hình tượng kỳ dị. Còn trẻ con thỉ tỏ ra háo hức chờ đến ngày lễ ấy vậy?
ML- Khi mới qua Mỹ, ML hết sức ngạc nhiên, thấy trẻ con cũng như người lớn rầm rộ tồ chức ngày Halloween, nên mới tìm hiểu, theo ML biết: Nguồn gốc lễ này đã có từ hơn 2000 năm trước, bắt nguồn từ Ái Nhĩ Lan (Ireland), và Tô Cách Lan (Scotland) và xứ Wales bên Anh, thì ngày 1/11 là năm mới của người Celtic. Đêm 31/10 gọi là Samhain, họ tin là ranh giới giữa thế giới người sống và người chết trở nên mong manh. Người chết trở về, và để xua đuổi tà ma, họ đốt lửa lớn và hóa trang thành ma quỷ là từ đó.
TH- Đúng như chị ML nói. Đó là tín ngưỡng dân gian của người Celt; còn trong lịch phụng vụ Công giáo, ngày 1 tháng 11 là lễ Các Thánh (All Saints’ Day), kính nhớ tất cả các thánh, kể cả những vị không có ngày lễ riêng. Ngày 2 tháng 11 là lễ Cầu cho các tín hữu đã qua đời (All Souls’ Day). Tên gọi Halloween bắt nguồn từ cụm từ tiếng Anh cổ All Hallows’ Eve, nghĩa là đêm vọng lễ Các Thánh, tức tối ngày 31 tháng 10. Dần dần trở thành lễ hội trong dân gian là thế.
HD- Thì ra thế, nên theo thời gian, các phong tục dân gian bên Anh và Ireland hòa trộn với truyền thống Kitô giáo. Nên khi người Ireland và Scotland di cư sang Hoa Kỳ, đặc biệt trong thế kỷ XIX, họ mang theo phong tục này. Halloween dần phát triển thành một lễ hội cộng đồng phổ biến ở Mỹ, là từ đó mà ra.
ML- Đúng vậy, tuy nhiên ý nghĩa tôn giáo từ từ biến mất. Halloween ngày nay có 3 ý nghĩa chính: Một là đối diện với nỗi sợ một cách vui vẻ: Thay vì sợ ma quỷ, người Mỹ biến nó thành trò chơi. Hóa trang thành ma, phù thủy, xác sống là cách để chế giễu và làm chủ nỗi sợ về cái chết. Hai là Lễ hội cộng đồng và gia đình: Đây là ngày mà cả xóm tham gia. Đèn trước nhà bật sáng nghĩa là "mời vào xin kẹo". Người lớn trang trí nhà cửa, trẻ con đi cùng bố mẹ gõ cửa từng nhà. Ba là tự do thể hiện bản thân: Khác với các ngày lễ truyền thống, Halloween cho phép bạn là bất kỳ ai trong một đêm. Đó là lý do người lớn ở Mỹ cũng mê Halloween không kém trẻ con.
TH- Các biểu tượng như chúng ta thấy khắp nơi đều có gốc gác của nó: Như Bí ngô - Jack-o'-lantern: Từ truyền thuyết Ireland về anh chàng Jack lừa quỷ, phải lang thang với củ cải khoét ruột. Sang Mỹ, bí ngô to và dễ khắc hơn nên thay thế củ cải. Còn màu cam là màu của mùa màng thu hoạch, mầu đen là màu của đêm tối và cái chết. Trang phục ma quỉ, phù thủy, dơi, mèo đen: Đều là những thứ gắn với đêm Samhain và sự mê tín thời Trung cổ. Đặc biệt “Trick-or-Treat” Biến tấu từ tục "souling" thời Trung cổ, người nghèo đi gõ cửa xin bánh linh hồn và cầu nguyện cho người đã khuất là như vậy.
HD- Như vậy đối với người Công Giáo thì lễ hội Halloween cũng nhắc nhớ đến Lễ Các Thánh và lễ Cầu cho các tín hữu đã qua đời có ý nghĩa thiêng liêng rõ ràng trong đời sống Giáo hội đấy. Các tín hữu được mời gọi nhớ đến sự thánh thiện, niềm hy vọng vào sự sống đời sau và cầu nguyện cho những người đã qua đời. Cũng hay.
ML- Tuy nhiên Halloween hiện đại, trái lại, phần lớn mang tính văn hóa và giải trí. Vì vậy, không nên đồng nhất mọi hoạt động Halloween với thực hành tôn giáo hoặc với việc thờ ma quỷ. Đúng không anh TH?
TH- Đúng thế. Vì vậy người Công giáo vẫn có thể cân nhắc nội dung và hình thức tham gia, tránh những hoạt động trái với đức tin, phẩm giá con người hoặc lương tâm Kitô giáo. Nói tới ngày Halloween, chúng ta phải nói đến ý nghĩa kinh tế của lễ
Halloween. Lễ hội tạo ra nhu cầu lớn về kẹo bánh, trang phục, trò chơi,bí ngô, đồ trang trí và các hoạt động giải trí. Đây cũng là một mùa kinh doanh quan trọng đối với nhiều doanh nghiệp Mỹ đấy.
HD- Tóm lại, Halloween là một ví dụ tiêu biểu về sự biến đổi của phong tục qua lịch sử: từ những tập tục dân gian cổ xưa ở châu Âu, trải qua sự giao thoa với truyền thống Kitô giáo, rồi phát triển thành lễ hội cộng đồng phổ biến tại Hoa Kỳ.
ML- Ngày nay, đối với phần đông người Mỹ, Halloween chủ yếu là dịp vui chơi, hóa trang, tặng kẹo và gắn kết cộng đồng. Ý nghĩa của ngày lễ này tùy thuộc phần nào vào cách mỗi gia đình, cộng đồng và tôn giáo tiếp nhận nó. Người Việt mình cũng đã quen và hòa nhịp vào với môi trường Mỹ rồi.
TH- Nếu nhìn từ góc độ văn hóa, thì Halloween cũng nhắc chúng ta rằng một truyền thống có thể thay đổi đáng kể theo thời gian mà vẫn giữ lại một số dấu vết của lịch sử ban đầu. Rồi đây, những truyền thống văn hóa của Việt Nam cũng sẽ hòa nhập vào đất nước Hoa Kỳ non trẻ này đấy.
HD- Vậy HD chúc cả nhà vui vẻ ngày Halloween. Chị ML chắc sẽ hóa trang thành bà phù thủy. HD sẽ hóa trang thành Vua Hùng, còn anh TH muốn đóng vai gì đây?
ML – ML đề nghị TH hóa trang thành Hưng Đạo Vương để trị tội tên Hồ Chí Minh, nó dám làm thơ xưng bác bác tôi tôi với Đức Thánh Trần.... thật là vô lễ.
TH-.....
No comments:
Post a Comment