Từ khi nắm quyền thống trị đất nước đến nay, đảng CSVN chưa bao giờ xem người dân là chủ nhân của đất nước như từng rêu rao, mà ngược lại, luôn coi dân chúng là đối tượng phải canh chừng. Việc nhà cầm quyền Hà Nội mới đây buộc người dân phải gắn danh khoản mạng xã hội và trương mục tài chánh vào một ứng dụng của ngành công an là một thí dụ điển hình.
Trong chuyên mục BÌNH LUẬN hôm nay, kính mời quý thính giả theo dõi bài viết của ĐỖ HOÀNG LAN, thành viên Ban Biên Tập đài ĐLSN, tựa đề "VNeID: Sợi Xích ‘Số Hóa’ Trói Buộc Người Dân", sẽ do Miên Dương trình bày sau đây ...
Ngày 13 tháng Tám, 2026, nhà cầm quyền CSVN ban hành Nghị định 320/2026/NĐ-CP, bổ túc Nghị định 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử. Nghị định mới chính thức có hiệu lực từ ngày 28 tháng Chín vừa qua. Theo đó, mọi trương mục và danh khoản tạo ra trước ngày này phải liên kết với ứng dụng VNeID. Đây là ứng dụng do Bộ Công An kiểm soát, mà người dân bắt buộc phải gắn trên điện thoại di động nếu muốn làm thủ tục hành chánh. Có tới 11 lãnh vực bị gom vào, từ mạng xã hội, chứng khoán, viễn thông, thương mại điện tử cho đến giáo dục, khám chữa bệnh. Theo tờ Thanh Niên ngày 10 tháng Mười, hạn chót cho các lãnh vực này là ngày 31 tháng Mười Hai năm nay. Riêng trương mục ngân hàng phải liên kết chậm nhất ngày 30 tháng Sáu, 2027.
Cũng trong ngày 10 tháng Mười, báo VTC News dẫn lời Bộ trưởng Công An Lương Tam Quang về định hướng kiểm soát mạng xã hội. Ông Quang cho rằng "các thế lực thù địch, phản động" thường xuyên lợi dụng mạng xã hội để "xuyên tạc lịch sử và bôi nhọ lãnh tụ". Theo ông, những bài viết về dân chủ, nhân quyền nhằm "làm lung lay niềm tin của thế hệ trẻ vào chế độ". Hai tin tức cùng một ngày, đặt cạnh nhau, cho thấy rõ mục đích thật sự của chiếc ứng dụng mang tên "định danh điện tử".
Nhà cầm quyền hẳn sẽ biện minh rằng việc định danh nhằm chống lừa đảo, rửa tiền và tin giả. Lừa đảo qua mạng tại Việt Nam quả thật là một nạn lớn, khiến không ít người mất trắng số tiền dành dụm cả đời. Nhưng nếu mục tiêu chỉ là chống lừa đảo, tại sao người đứng ra thi hành lại là Bộ Công An, chớ không phải Ngân Hàng Nhà Nước hay một cơ quan bảo vệ người tiêu thụ? Và tại sao ông bộ trưởng Công An không nhắc đến bọn lừa đảo, mà chỉ nhắc đến "thế lực thù địch"? Kẻ thù mà chế độ lo sợ không phải là bọn lừa đảo. Kẻ thù ấy chính là tiếng nói của người dân.
Hãy hình dung những gì sẽ xảy ra khi mọi dữ kiện được gom về một mối. Một người dân viết lời bình luận chê trách chánh sách đất đai trên Facebook. Danh khoản ấy đã gắn với số định danh cá nhân, nên công an biết ngay người viết là ai, ở đâu, làm nghề gì. Trương mục ngân hàng cũng gắn với số định danh ấy, nên công an biết luôn người đó có bao nhiêu tiền, nhận tiền từ ai, gởi tiền cho ai. Chỉ cần vài cái nhấp chuột, cả đời sống riêng tư của một con người hiện ra trước mắt nhân viên an ninh. Từ đó, việc hăm dọa hay phong tỏa trương mục trở nên quá dễ dàng.
Đây không phải là sự suy đoán vô căn cứ. Từ nhiều năm nay, nhà cầm quyền đã liên tục gây áp lực, buộc Facebook, TikTok, Threads phải "định danh người dùng", tức xác thực danh khoản bằng số điện thoại tại Việt Nam hoặc số định danh trên VNeID. Chỉ những danh khoản đã xác thực mới được đăng bài, bình luận hay chia sẻ tin tức. Bộ Công An và Bộ Văn Hóa, Thể Thao và Du Lịch còn có quyền buộc các nền tảng gỡ bài hoặc chặn hiển thị đối với một số danh khoản. Kể cả những nhóm Facebook bị dán nhãn "xấu độc", tức là trái với luận điệu tuyên truyền của đảng.
Điều đáng chú ý là cách thức áp đặt. Nhà cầm quyền không cần ra lệnh cấm ai viết điều gì. Họ chỉ cần làm cho mọi người hiểu rằng mỗi chữ mình viết ra đều có tên tuổi, địa chỉ và cả trương mục ngân hàng đi kèm. Nỗi sợ sẽ tự làm phần việc còn lại. Một xã hội mà ai cũng tự bịt miệng mình là một xã hội mà kẻ cầm quyền không còn phải tốn công đàn áp từng người.
Mô hình này không phải do Hà Nội nghĩ ra. Trung Cộng từ lâu đã gom danh tánh, tài chánh và hành vi trên mạng của công dân vào các hệ thống giám sát, kèm theo những "sổ đen tín nhiệm". Tại Hoa Lục, người bị ghi tên vào sổ đen có thể bị cấm mua vé máy bay, vé xe lửa, hay bị gạt ra khỏi nhiều cơ hội làm ăn. Những gì Bộ Công An CSVN đang làm với VNeID là từng bước sao chép mô hình ấy. Sự lệ thuộc của CSVN vào Trung Cộng còn nằm ở chính phương pháp cai trị con người.
Ông Quang lo ngại niềm tin của thế hệ trẻ vào chế độ bị lung lay. Nhưng niềm tin không thể bị ép buộc bằng một ứng dụng điện thoại. Nếu một chế độ phải canh chừng từng lời bình luận để giữ niềm tin của tuổi trẻ, thì chính chế độ ấy đã tự thú nhận rằng niềm tin kia vốn chẳng còn bao nhiêu. Giới trẻ Việt Nam ngày nay biết người dân các nước dân chủ được tự do chỉ trích chánh quyền mà không phải sợ hãi. Càng bị siết chặt, họ càng thấy rõ sự khác biệt ấy.
Nhà cầm quyền gọi VNeID là một bước tiến của "chuyển đổi số". Thực chất, đó là một sợi xích số hóa, trói buộc người dân từ lời nói cho đến túi tiền. Một chánh quyền chánh danh, do dân bầu lên trong tự do, không cần phải biết từng đồng bạc trong trương mục của người dân để cảm thấy an toàn. Chỉ một chế độ sợ hãi chính dân mình mới phải làm như vậy. Đồng bào hải ngoại cần lên tiếng, để thế giới biết rằng đằng sau những mỹ từ "định danh" và "chuyển đổi số" là một cỗ máy kiểm soát toàn diện nhắm vào chính người dân Việt Nam./.
No comments:
Post a Comment