Thái úy Phạm Cự Lạng

Danh Nhân Nước Việt

Kính thưa quý thính giả,

Sau gần 1000 năm Bắc thuộc, một người văn võ song toàn, là công thần của 2 triều đại: nhà Đinh và nhà Tiền Lê, được xem là tấm gương sáng về sự thanh liêm chính trực.

Ông được xem là bậc anh hùng, vì đã quên thù nhà để cùng vua Lê Đại Hành chống quân Tống xâm lược, mở đầu thời kỳ độc lập cho đất nước.

Trong chuyên mục Danh nhân nước Việt tuần này, chúng tôi xin gửi đến quý thính giả bài “Thái úy Phạm Cự Lạng” của Việt Thái qua giọng đọc của Minh Nguyệt để chấm dứt chương trình phát thanh tối hôm nay.

Phạm Cự Lạng sinh ngày 20 tháng 11 năm Giáp Dần (944), trong một gia đình có truyền thống võ nghệ. Ông nội là Phạm Chiêm, người làng Trà Hương, Khúc Giang, giữ chức Đông Giáp Tướng Quân thời đức Ngô Quyền. Cha ông là Phạm Mạn, Tham chính Đô Đốc thời Ngô Nam Tấn Vương, mẹ là bà Trần Thị Hồng.

Ngay từ nhỏ Phạm Cự Lạng được xem là người thông minh, có chí lớn, văn võ song toàn. Lớn lên, Phạm Cự Lạng cùng anh cả là Phạm Hạp bỏ tiền ra chiêu mộ binh sĩ.

-Khi Đinh Bộ Lĩnh dấy binh dẹp loạn 12 sứ quân, Phạm Cự Lạng cùng anh là Phạm Hạp đem hơn 2000 người cùng ngựa đến Hoa Lư phò Đinh Bộ Lĩnh, được phong chức Phòng Ngự sứ Tiên phong Tướng quân, trấn giữ cửa biển Đại Ác.

-Năm 968, dẹp xong loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi (tức vua Đinh Tiên Hoàng), đặt quốc hiệu là Đại Cồ Việt, đóng đô ở Hoa Lư. Phạm Cự Lạng được phong làm Tâm phúc Tướng quân, chỉ huy Cung nội Thị Vệ.

-Vua Đinh Tiên Hoàng có con trưởng là Đinh Liễn, nhưng ngài lại lập con út là Hạng Lang làm Thái tử. Vì vậy đầu năm 979, Đinh Liễn sai người giết Hạng Lang.

Sau khi Hạng Lang bị sát hại, Vệ vương Đinh Toàn lên ngôi mới 6 tuổi. Các đại thần như Đinh Điền, Nguyễn Bặc và Phạm Hạp thấy uy quyền của Phó vương Lê Hoàn quá lớn, bèn khởi binh chống Lê Hoàn, nhưng cả 3 tướng đều bị Lê Hoàn dẹp tan.

-Năm sau, nhà Tống nhân lúc nước Đại Cồ Việt rối ren, liền nảy sinh ý đồ đánh chiếm, sai quan trấn thủ Ung châu là Hầu Nhân Bảo cùng các tướng Tôn Toàn Hưng, Vương Soạn, Triệu Phụng Huân, đem quân theo 2 đường thủy bộ tiến vào xâm lược.

-Tháng 7 năm ấy, Thái hậu Dương Vân Nga phong Phạm Cự Lạng làm Đại tướng đem quân đi chống giặc. Trước khi tiến quân, Phạm Cự Lạng nói quân sĩ rằng:

"Có công thì thưởng, có tội thì phạt vẫn là lẽ dùng binh. Bây giờ quân giặc sắp vào cõi bờ mà chúa thượng hãy còn thơ ấu, chúng ta có chút công trạng thì ai biết... Chẳng bằng, nay ta tôn Thập Đạo Tướng quân lên ngôi Thiên tử, rồi sau sẽ xuất quân."

Trước áp lực của Phạm Cự Lạng, Thái hậu Dương Văn Nga trao áo bào cho tướng Lê Hoàn lên ngôi. Lê Hoàn xưng là Lê Đại Hành (tức triều đại Tiền Lê), đổi niên hiệu là Thiên Phúc.

Phạm Cự Lạng được phong làm Thái úy.

-Cuối mùa xuân năm 981, các mũi tiến công của quân Tống đều bị quân Đại Cồ Việt phá tan, tướng nhà Tống là Hầu Nhân Bảo tử trận, hơn phân nửa quân Tống bị tiêu diệt, vua nhà Tống ra lệnh rút quân.

-Năm 982, Phạm Cự Lạng được cử cầm quân đánh Chiêm Thành để trả đũa việc vua Chiêm vô cớ bắt sứ giả.

-Mùa thu năm 983, Phạm Cự Lạng được vua giao trọng trách khai sông mới từ Đồng Cổ đến Bà Hòa, và chỉ huy đào cảng Đa Cái ở Hoan Châu.

-Ngày 9/10/984, Thái úy Phạm Cự Lạng qua đời tại Đồng Cổ vì bệnh sốt rét, hưởng dương 41 tuổi. Vua thương tiếc cho người đưa linh cửu hồi kinh và an táng tại phía nam Bồ Sơn.

Hiện nay tại Đồng Cổ và Đa Cái vẫn còn đền thờ ghi nhớ công lao của Phạm Cự Lạng.

Về sau, vua Lý Thái Tông sắc phong cho ông chức Hoằng Thánh Đại Vương, thờ ở đền Ngự Sử. Tại Hưng Lộc, Nam Định cũng có đền thờ ông. Các triều đại về sau cũng sắc phong cho ông làm Thượng Đẳng Thần để dân chúng thờ phượng.

Thái úy Phạm Cự Lạng được sách sử Trung Hoa liệt vào Giao Châu Thất Hùng, cùng với Đinh Bộ Lĩnh, Đinh Liễn, Lê Hoàn, Đinh Điền, Nguyễn Bặc và Phạm Hạp. 

 * * *

Cũng như nhiều danh tướng lỗi lạc trong sử Việt, Thái úy Phạm Cự Lạng đã từ trần trong thời điểm vinh quang nhất của cá nhân ông nói riêng, và đất nước nói chung. Việc đánh bại quân Tống của dân quân Đại Việt, dưới sự chỉ huy của vua Lê Đại Hành và ông, đã khiến cho triều đình nhà Tống phải khiếp sợ, phải từ bỏ giấc mộng bành trướng xuống phía Nam.

Nhưng không chỉ làm giặc phương Bắc khiếp sợ, mà ngay cả Chiêm Thành cũng phải chấp nhận thần phục Việt Nam sau khi bị đạo quân do ông chỉ huy đánh chiếm nhiều vùng đất.

Có thể nói, Thái úy Phạm Cự Lạng không chỉ góp công mở ra triều đại Tiền Lê, mà còn đóng góp sức trong việc mở mang bờ cõi, xây dựng hạ tầng để phát triển đất nước.

Chính vì thế, việc dân gian dựng đền thờ ông ở nhiều nơi là điều hợp lý và xứng đáng. Dù cho những đền thờ này có bị hoang phế dưới mấy chục năm cai trị của đảng cộng sản VN, thì tên tuổi của ông vẫn trường tồn theo dòng lịch sử, hơn là Tập đoàn Cộng Sản xây tượng Hồ Chí Minh, một kẻ gian xảo sang Pháp xin học ở Trường Thuộc Địa với mộng làm quan, nhưng các sử gia cộng sản lại bịa đặt là "tìm đường cứu nước"!