Những biến chuyển chính trị dồn dập xẩy ra trên thế giới đã tạo cơ hội thuận lợi giúp dân chúng Cuba có nhiều cơ hội để thoát khỏi gông cùm độc tài chuyên chế. Cơ hội đó có thể đến với đất nước Việt Nam không?
Trong chuyên mục BÌNH LUẬN hôm nay, kính mời quý thính giả theo dõi bài viết của ĐOÀN KHÔI, thành viên Ban Biên Tập đài ĐLSN, tựa đề “Từ CUBA Đến Việt Nam” sẽ do Nguyên Khải trình bày sau đây …
Những ngày gần đây, nhiều bản tin quốc tế ghi nhận rằng cộng đồng người Cuba lưu vong tại Miami đang gia tăng vận động chính trị nhằm thúc đẩy Hoa Kỳ gây áp lực mạnh hơn đối với chính quyền cộng sản tại Havana. Các tổ chức của người Cuba lưu vong tổ chức hội thảo, họp mặt cộng đồng, và soạn thảo các kế hoạch chuyển tiếp cho một Cuba hậu cộng sản. Họ vận động Quốc hội Mỹ, tiếp xúc với các cơ quan hành pháp, và kêu gọi Washington tận dụng các đòn bẩy kinh tế và ngoại giao để buộc chế độ Cuba phải thay đổi.
Điều đáng chú ý là phong trào này không chỉ do những người Cuba lớn tuổi từng rời đảo quốc sau cuộc cách mạng của Fidel Castro lãnh đạo. Nhiều nhân vật thuộc thế hệ thứ hai, thứ ba của cộng đồng lưu vong — sinh ra và trưởng thành tại Hoa Kỳ — cũng tích cực tham gia. Họ hiểu rõ hệ thống chính trị Mỹ, biết vận động dư luận và gây ảnh hưởng lên các định chế quyền lực. Nhờ vậy, vấn đề Cuba không chỉ là ký ức lịch sử của người lưu vong mà đã trở thành một đề tài chính trị quen thuộc trong sinh hoạt công quyền của Hoa Kỳ.
Miami vì thế trở thành trung tâm vận động cho tương lai Cuba. Tại đó, những bản dự thảo cho một chính phủ chuyển tiếp, những kế hoạch tái thiết kinh tế, và những viễn ảnh về một Cuba tự do vẫn được bàn thảo liên tục. Điều này cho thấy rằng sau hơn sáu mươi năm lưu vong, cộng đồng Cuba tại Hoa Kỳ vẫn giữ nguyên mục tiêu chính trị ban đầu của mình — thay đổi thể chế cộng sản tại quê nhà.
Sự bền bỉ ấy không chỉ do ý chí của cộng đồng Cuba lưu vong mà còn được hỗ trợ bởi những điều kiện chính trị đặc biệt tại Hoa Kỳ. Trước hết, trong nhiều thập niên qua, chính quyền Mỹ — dù thuộc đảng Cộng Hòa hay Dân Chủ — vẫn xem chế độ cộng sản Cuba như một cái gai trong quan hệ với Tây Bán Cầu. Từ thời Chiến tranh Lạnh đến nay, Washington chưa bao giờ hoàn toàn chấp nhận sự tồn tại của một chế độ cộng sản ngay sát lãnh thổ mình. Vì vậy, các chính sách cấm vận và gây áp lực ngoại giao đối với Havana vẫn được duy trì.
Thứ hai, trong bối cảnh chính trị gần đây, lập trường của chính quyền Donald Trump đối với Cuba lại càng cứng rắn hơn. Trong nhiệm kỳ của mình, ông Trump đã siết chặt các biện pháp trừng phạt đối với Havana và tăng cường hậu thuẫn cho các lực lượng đối lập. Quan điểm ấy phù hợp với lập trường lâu nay của cộng đồng Cuba lưu vong tại Florida, vốn chủ trương phải gây áp lực mạnh để buộc chế độ Havana thay đổi.
Thứ ba, cộng đồng Cuba tại Hoa Kỳ đã xây dựng được một ảnh hưởng chính trị đáng kể. Nhiều chính trị gia gốc Cuba hiện giữ những vị trí quan trọng trong hệ thống quyền lực Mỹ. Ngoại trưởng Marco Rubio, xuất thân từ gia đình Cuba lưu vong, là một trong những tiếng nói cứng rắn nhất đối với chế độ Havana. Thượng nghị sĩ Ted Cruz của Texas cũng như các Dân biểu CH nổi bật Mario Díaz-Balart và María Elvira Salazar đều thuộc cộng đồng Cuba tị nạn. Sự hiện diện của những nhân vật như vậy trong chính trường Hoa Kỳ khiến vấn đề Cuba luôn được nhắc đến trong các cuộc thảo luận chính sách.
Cuối cùng, yếu tố địa lý chính trị cũng đóng vai trò quan trọng. Florida là một tiểu bang có ảnh hưởng lớn trong hệ thống bầu cử Hoa Kỳ. Với số dân biểu đông thứ ba trong Hạ viện liên bang, chỉ sau California và Texas, tiếng nói của Florida có trọng lượng đáng kể. Trong tiểu bang này lại có gần hai triệu người gốc Cuba, phần lớn tập trung tại Miami. Họ tạo thành một khối cử tri có tổ chức và ý thức chính trị cao. Vì vậy, cả hai đảng Cộng Hòa lẫn Dân Chủ đều phải quan tâm đến nguyện vọng của cộng đồng này.
So sánh với cộng đồng Cuba lưu vong, người Việt chống cộng tại hải ngoại đứng trước nhiều bất lợi hơn. Trước hết, cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ tuy đông đảo nhưng chưa xây dựng được một ảnh hưởng chính trị tập trung như cộng đồng Cuba tại Florida. Người Việt sống rải rác ở nhiều tiểu bang khác nhau, và tiếng nói chính trị của cộng đồng chưa có sự phối hợp đủ mạnh để tạo sức ép đáng kể lên chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ.
Thứ hai, bối cảnh địa chính trị hiện nay cũng khác. Trong chiến lược đối phó với Trung Cộng tại Biển Đông và khu vực Ấn Độ–Thái Bình Dương, Washington đang tìm cách tăng cường quan hệ với Việt Nam. Vì vậy, chính quyền Mỹ có khuynh hướng thận trọng hơn khi nói đến vấn đề thay đổi chế độ tại Hà Nội. Trong mắt nhiều nhà hoạch định chính sách Mỹ, Việt Nam hiện nay được xem như một đối tác chiến lược hơn là một mục tiêu gây áp lực.
Những thực tế ấy cho thấy con đường của người Việt tranh đấu cho tự do dân chủ chắc chắn sẽ khó khăn và lâu dài hơn. Chúng ta không thể trông chờ hoàn toàn vào áp lực quốc tế hay vào chính sách của các cường quốc. Bài học lớn rút ra từ câu chuyện của cộng đồng Cuba là sự kiên trì và tổ chức. Nhưng trong hoàn cảnh của Việt Nam, điều quan trọng nhất vẫn là nội lực của chính dân tộc.
Tự do không phải là món quà do ngoại bang ban phát. Nó chỉ có thể đến khi một dân tộc tự mình nuôi dưỡng khát vọng ấy và kiên trì theo đuổi nó qua nhiều thế hệ. Vì vậy, dù con đường còn dài, điều cần thiết nhất đối với những người Việt yêu tự do vẫn là giữ vững niềm tin, xây dựng sức mạnh nội lực và tiếp tục cuộc hành trình dài cho tương lai của đất nước./.
No comments:
Post a Comment