Phương thức căn bản để điều hành đất nước của Đảng CSVN là bằng chỉ tiêu và khẩu hiệu, trong khi né tránh những nguyên nhân sâu xa do chính bộ máy cầm quyền gây ra. Chính sách khuyến khích sinh con mà nhà cầm quyền CSVN đang thi hành là một thí dụ điển hình cho cách thức điều hành này.
Trong chuyên mục CHUYỆN NƯỚC NON MÌNH hôm nay, kính mời quý thính giả theo dõi bài viết của ĐỖ HOÀNG LAN, thành viên Ban Biên Tập đài ĐLSN, tựa đề "Hai triệu đồng và gánh nặng nuôi con", sẽ do Nhã Uyên trình bày sau đây ...
Ngày 23 tháng 10 năm 2026, Ủy ban Nhân dân thành phố Đà Nẵng trình lên Hội đồng Nhân dân thành phố một dự thảo nghị quyết, đề nghị trợ cấp một lần năm triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Đề nghị này dựa trên Nghị định 168/2026/NĐ-CP, văn bản hướng dẫn Luật Dân số mà nhà cầm quyền CSVN cho thi hành từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. Theo nghị định, mức trợ cấp tối thiểu chỉ là hai triệu đồng cho mỗi người mẹ. Tiền do ngân sách địa phương tự lo liệu. Riêng nhóm phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi phải chờ tới ngày 1 tháng 1 năm 2027 mới được nhận.
Đằng sau những con số đó là một cuộc khủng hoảng dân số đã lộ rõ. Theo cuộc điều tra dân số giữa kỳ, tỷ suất sinh sản của Việt Nam năm 2024 chỉ còn 1,91 con trên mỗi phụ nữ, mức thấp nhất từ trước tới nay. Tại Sài Gòn, con số này chỉ còn 1,39. Mức sinh thay thế, tức mức cần thiết để dân số không suy giảm, là 2,1 con. Giới kinh tế học cảnh báo là dân chúng Việt Nam đang già đi trước khi kịp giàu lên.
Đối với các bà mẹ Việt Nam, câu hỏi không nằm ở chỗ có muốn sinh con hay không. Câu hỏi là có nuôi nổi đứa con đó hay không. Tiền nhà, tiền sữa, tiền gửi trẻ, tiền thuốc men và tiền học đều tăng nhanh hơn đồng lương. Ngay cả Giáo sư Hoàng Văn Cường, một đại biểu Quốc hội của chế độ, cũng thừa nhận chi phí nuôi dạy con đang tăng nhanh, nhất là ở thành thị. Theo ông, việc sinh thêm con đã trở thành một "bài toán kinh tế" không dễ để giải đáp. Một cuộc khảo sát tại các tỉnh phía Nam từ năm 2019 cho thấy 91 phần trăm người được hỏi đã cho chi phí nuôi con là từ “cao” đến “rất cao”.
Đặt hai triệu đồng bên cạnh thực tế đó, người ta thấy ngay sự chênh lệch quá rõ ràng. Chính các nhà nghiên cứu trong nước cũng nhận xét rằng những khoản tặng tiền như vậy là không đáng kể so với nhu cầu thật sự của các cặp vợ chồng. Một người mẹ trẻ không quyết định sinh thêm con vì một món quà trao tay một lần. Họ quyết định dựa trên một câu hỏi lớn hơn: mười tám năm tới, gia đình mình sẽ sống ra sao?
Vấn đề nằm ở chỗ nhà cầm quyền CSVN chỉ chữa triệu chứng mà né tránh căn bệnh. Giá nhà tại các thành phố lớn bị đẩy lên cao do nạn đầu cơ đất đai. Không ít vụ án đất đai trong những năm qua đã phơi bày sự cấu kết giữa quan chức và các nhóm lợi ích. Nhà cầm quyền tuyên bố miễn học phí trường công từ niên học 2025–2026, nhưng học phí chỉ là một phần nhỏ. Nạn “học thêm” tràn lan, các khoản đóng góp ngoài học phí và phong bì trong bệnh viện mới là gánh nặng mà gia đình nào cũng thấy rõ. Những thứ đó không sinh ra từ thị trường tự do. Chúng sinh ra từ một hệ thống quyền lực không bị ai giám sát. Hai triệu đồng trợ cấp không thể bù đắp cho những khoản "thuế ngầm" mà người dân phải trả mỗi ngày.
Điều trớ trêu là chính đảng CSVN từng coi việc sinh con thứ ba như một vi phạm. Từ Nghị quyết 04 năm 1993, đảng viên sinh con thứ ba có thể bị kỷ luật, công chức bị ảnh hưởng tới đường thăng tiến. Người phụ nữ bị “cán bộ dân số” theo dõi như một chỉ tiêu cần hoàn thành. Nay, khi mức sinh tuột dốc, cũng chính bộ máy đó quay sang hô hào sinh đủ hai con. Chính sách thì đổi chiều, nhưng lê lối suy nghĩ vẫn y nguyên. Thân thể người phụ nữ vẫn bị coi là công cụ phục vụ kế hoạch của đảng, chứ không phải quyền tự quyết của một con người.
Gánh nặng ấy lại đổ dồn lên vai người mẹ. Gia đình ba thế hệ ngày càng ít, nên các bà mẹ trẻ không còn trông cậy được vào sự giúp đỡ của ông bà. Nhà trẻ dành cho công nhân vừa thiếu, vừa không hợp với giờ làm theo ca. Khi không có chỗ gửi con, nhiều phụ nữ buộc phải bỏ việc, và gia đình mất thêm một nguồn thu nhập. Quy định nghỉ “thai sản” bảy tháng khi sinh con thứ hai nghe qua có vẻ rộng rãi. Thế nhưng quy định này chỉ dành cho người có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Hàng triệu phụ nữ buôn bán nhỏ, làm thuê theo ngày hay lao động tự do gần như đứng ngoài quy định này.
Kinh nghiệm của các quốc gia khác cho thấy tiền bạc tự nó không đủ để đảo ngược mức sinh. Hung Gia Lợi miễn thuế lợi tức suốt đời cho phụ nữ sinh từ bốn con trở lên. Nhiều nước Đông Á cũng đã chi những khoản rất lớn để giải quyết vấn đề này. Điểm chung của những xã hội giải quyết thành công khó khăn về dân số là do người dân tin vào tương lai. Họ tin rằng luật pháp được thi hành công bằng. Họ tin rằng tiền thuế không bị rút ruột, và con cái họ sẽ được học hành, chữa bệnh mà không phải lo lót. Niềm tin đó không thể mua bằng một khoản trợ cấp một lần.
Các bà mẹ Việt Nam không cần thêm khẩu hiệu "sinh đủ hai con". Họ cần thực phẩm an toàn, trường học không phong bì, bệnh viện không lo lót và những căn nhà vừa sức mua. Họ cần được làm chủ thân thể và quyết định của chính mình.
Những điều đó chỉ có được trong một xã hội minh bạch, nơi quyền lực bị giám sát và người dân có tiếng nói thật sự./.
No comments:
Post a Comment