Đối với các chế độ độc tài đảng trị, chống tham nhũng hiếm khi vì công lý, mà thường là thanh gươm để kẻ cầm quyền loại bỏ đối thủ. Cuộc thanh trừng quy mô chưa từng thấy vừa diễn ra tại Bắc Kinh là một thí dụ tiêu biểu cho hiện tượng này.
Trong chuyên mục BÌNH LUẬN hôm nay, kính mời quý thính giả theo dõi bài viết của ĐỖ HOÀNG LAN, thành viên Ban Biên Tập đài ĐLSN, tựa đề "BA MƯƠI BA GHẾ TRỐNG QUANH NGAI HỌ TẬP", sẽ do Vân Khanh trình bày sau đây ...
Ngày Thứ Năm 29 tháng 10 năm 2026, Hội nghị Trung ương 5 khóa 20 của đảng Cộng sản Trung Hoa bế mạc tại Bắc Kinh sau bốn ngày họp kín. Bản thông cáo do Tân Hoa Xã phổ biến xác nhận 33 nhân vật cao cấp trong Ban Chấp hành Trung ương đã bị khai trừ khỏi đảng. Đây là con số kỷ lục kể từ khi Tập Cận Bình lên nắm quyền. Trong số đó có 16 tướng lãnh quân đội, kể cả Trương Hựu Hiệp, nguyên Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương. Danh sách còn có Mã Hưng Thụy, nguyên ủy viên Bộ Chính trị và nguyên Bí thư Tân Cương.
Chỉ có 162 trên tổng số 205 ủy viên chính thức hiện diện tại hội nghị, tức khoảng 79 phần trăm, mức thấp nhất trong nhiều thập niên. Quân ủy Trung ương, theo quy định có bảy thành viên, nay chỉ còn hai người là Tập Cận Bình và tướng Trương Thăng Dân. Hội nghị cũng ấn định Đại hội 21 vào nửa cuối năm 2027, dịp mà họ Tập được dự đoán sẽ nhận thêm nhiệm kỳ thứ tư.
Bộ máy tuyên truyền Bắc Kinh trình bày cuộc thanh trừng này như bằng chứng của quyết tâm chống tham nhũng. Thế nhưng chiến dịch "đả hổ đập ruồi" đã kéo dài từ cuối năm 2012. Nếu thật sự hữu hiệu, số quan chức phạm pháp phải giảm dần theo năm tháng. Thực tế lại ngược hẳn. Năm sau bắt nhiều hơn năm trước, và cấp bậc của kẻ bị bắt mỗi lúc một cao hơn.
Điều đó chỉ có một cách giải thích. Đó là tham nhũng tại Hoa lục không phải là căn bệnh của vài cá nhân sa ngã, mà là sản phẩm tất yếu của một chế độ độc đảng, nơi quyền lực không bị kiểm soát bởi báo chí tự do, tòa án độc lập hay lá phiếu của người dân. Khi chính đảng vừa ban hành luật, vừa điều tra, vừa xét xử, thì không ai có thể chữa bệnh cho chính mình. Một bộ máy như vậy chỉ biết thay người, chứ không thể thay đổi cơ chế sinh ra tham nhũng.
Đáng chú ý hơn, những kẻ bị khai trừ không phải là phe đối lập. Phần lớn chính là những người do Tập Cận Bình đích thân chọn lựa và cất nhắc. Trương Hựu Hiệp là trường hợp điển hình. Ông ta xuất thân từ một gia đình có quan hệ lâu đời với dòng họ Tập, từng được xem là vị tướng thân tín nhất của nhà lãnh đạo Trung Cộng. Năm ngoái, người đồng nhiệm của ông là Hà Vệ Đông cũng đã bị khai trừ cùng tám sĩ quan cao cấp khác.
Như vậy, chỉ có hai khả năng. Khả năng thứ nhất là trong hơn một thập niên, họ Tập liên tục đặt những kẻ tham nhũng vào các vị trí then chốt nhất của quân đội. Điều đó cho thấy khả năng dùng người của ông ta hoàn toàn thất bại. Khả năng thứ hai là tội danh tham nhũng chỉ là cái cớ để loại bỏ những người bị nghi ngờ thiếu trung thành. Thế nhưng, dù là khả năng nào, thì cũng không hề có phiên tòa công khai, không có luật sư bào chữa, không có báo chí đặt câu hỏi. Số phận của 33 con người được định đoạt sau những cánh cửa đóng kín.
Hậu quả của lối cai trị này không chỉ nằm trong nội bộ đảng Cộng sản Trung Hoa. Một quân đội mà bộ chỉ huy tối cao bị rút rỗng gần hết sẽ vận hành bằng sợ hãi thay vì bằng năng lực. Các sĩ quan sẽ chỉ báo cáo những gì cấp trên muốn nghe. Không ai dám can gián khi lãnh tụ sai lầm. Trong bối cảnh Bắc Kinh liên tục gây căng thẳng tại eo biển Đài Loan và Biển Đông, đó là một mối nguy cho cả vùng. Quyết định chiến tranh hay hòa bình nay nằm gọn trong tay một người, chung quanh chỉ còn những kẻ biết vâng dạ.
Đối với dân chúng Việt Nam, bức tranh này không có gì xa lạ. Đảng CSVN từ lâu vẫn sao chép từng bước mô hình của Bắc Kinh, và chiến dịch chống tham nhũng cũng không phải ngoại lệ. Chiến dịch "đốt lò" dưới thời ông Nguyễn Phú Trọng đã khiến hai chủ tịch nước và một chủ tịch Quốc hội phải từ chức chỉ trong hơn một năm. Người hưởng lợi lớn nhất từ những chiếc ghế bị bỏ trống ấy chính là ông Tô Lâm, khi đó đang nắm Bộ Công an.
Từ vị trí Bộ trưởng Công an, ông Tô Lâm lần lượt bước lên ghế Chủ tịch nước rồi Tổng Bí thư trong năm 2024. Đến ngày 7 tháng 4 năm 2026, ông lại được Quốc hội khóa 16 bầu giữ thêm chức Chủ tịch nước với một trăm phần trăm phiếu thuận. Mô hình một người vừa nắm đảng, vừa nắm nhà nước, vừa nắm quân đội và công an nay đã thành hình tại Hà Nội. Đó chính là con đường mà Tập Cận Bình đã đi trước tại Bắc Kinh.
Bài học từ Trung Hoa vì thế rất đáng suy ngẫm. Một cuộc chống tham nhũng mà không có tòa án độc lập thì chỉ là cuộc thanh trừng có giấy phép. Càng nhiều người bị khai trừ, quyền lực càng dồn vào tay một nhóm nhỏ hơn. Và khi quyền lực tập trung tuyệt đối, tham nhũng lại có thêm đất sống ở những tầng cao hơn, kín đáo hơn.
Ba mươi ba chiếc ghế bị bỏ trống tại Bắc Kinh tuần này không phải là dấu hiệu của một chế độ đang tự làm trong sạch. Đó là dấu hiệu của một chế độ đang tự thu hẹp, nơi lòng trung thành thay thế cho luật pháp và nỗi sợ hãi thay thế cho niềm tin.
Tham nhũng chỉ có thể bị đẩy lùi tận gốc khi người dân có quyền tự do lựa chọn và giám sát những người cai trị mình. Điều đó đúng tại Trung Hoa, và cũng đúng tại Việt Nam./.
No comments:
Post a Comment