Ngọn Lửa Đấu Tranh Của Sinh Viên SERBIA

Bình Luận

Nỗi sợ lớn nhất của đảng CSVN là lá phiếu tự do của chính người dân. Vì thế, suốt nửa thế kỷ qua, đảng này duy trì một thứ bầu cử hình thức và gán cho người đòi dân chủ cái nhãn phản động. Thế nhưng, khi giới trẻ dũng cảm đứng lên, không có gông cùm nào có thể chế ngự. Chuyển biến chính trị vừa diễn ra tại Serbia, một quốc gia hơn 6 triệu dân tại bán đảo Balkan là một thí dụ điển hình.

Trong chuyên mục BÌNH LUẬN hôm nay, kính mời quý thính giả theo dõi bài viết của THẾ VŨ, thành viên Ban Biên Tập đài ĐLSN, tựa đề "Ngọn Lửa Đấu Tranh Của Sinh Viên SERBIA", sẽ do Miên Dương trình bày sau đây ...

Tối Chủ nhật 25/10/2026, ông Aleksandar Vučić, nhân vật chi phối chính trường Serbia suốt hơn một thập niên, đã lên đài truyền hình thừa nhận phe mình thất bại trong cuộc bầu cử Quốc Hội trước kỳ hạn. Theo kết quả sơ khởi, “Danh Sách Sinh Viên”, lực lượng do phong trào sinh viên khởi xướng, đạt hơn 52% số phiếu, còn liên danh do đảng Cấp Tiến Serbia của ông Vučić cầm đầu chỉ được khoảng 39%. Với dự phóng khoảng 140 trên tổng số 250 ghế, phe sinh viên đủ sức tự mình lập chính phủ. Tỷ lệ cử tri đi bầu gần 70%, cao nhất kể từ khi Nam Tư tan rã năm 1992.

Để hiểu ý nghĩa của kết quả này, phải trở lại ngày 1/11/2024 tại thành phố Novi Sad. Hôm đó, mái che bằng bê tông của nhà ga xe lửa vừa được tu sửa bất ngờ đổ sập, đè chết ít nhất mười lăm người. Công trình thuộc một dự án hỏa xa do các công ty quốc doanh Trung Cộng đảm trách, nằm trong chương trình "Vành Đai và Con Đường" của Bắc Kinh. Hợp đồng được giữ kín, kèm những điều khoản bảo mật mà giới chỉ trích cho là tấm bình phong che đậy tham nhũng.

Từ tai nạn đó, sinh viên bắt đầu bãi khóa, chiếm giữ các phân khoa đại học và xuống đường. Đòi hỏi của họ rất giản dị: công bố toàn bộ hồ sơ tu sửa nhà ga và truy cứu trách nhiệm những kẻ gây ra cái chết của người dân. Mỗi ngày, vào đúng 11 giờ 52 phút, thời điểm mái che sụp đổ, họ đứng im lặng giữa đường phố để tưởng niệm nạn nhân. Đó là làn sóng biểu tình lớn nhất tại Serbia kể từ năm 2000, khi quần chúng lật đổ chế độ Slobodan Milošević.

Phản ứng của chính quyền Belgrade đi theo một kịch bản quen thuộc. Đài truyền hình nhà nước loan tin rằng sinh viên nhận tiền của Tây phương để lật đổ chính phủ. Ông Vučić nhiều lần gọi người biểu tình là tay sai ngoại bang. Có lúc, những kẻ cầm gậy bóng chày từ trụ sở đảng cầm quyền xông ra hành hung sinh viên. Đồng thời, chính quyền tung ra các khoản vay mua nhà "ưu đãi" cho giới trẻ, hy vọng mua được sự im lặng.

Thế nhưng, cả đe dọa lẫn mua chuộc đều thất bại. Thủ tướng phải từ chức, nhưng sinh viên vẫn không buông. Cuối tháng 9/2026, ông Vučić rời ghế Tổng thống để ra tranh cử, với tham vọng trở lại cầm quyền trong vai trò Thủ tướng. Ông tin mình sẽ thắng, như đã từng thắng năm 2023 trong một cuộc bầu cử bị quan sát viên quốc tế chỉ trích là đầy gian lận.

Điều làm nên khác biệt lần này là tinh thần đoàn kết. Hầu hết các chính đảng đối lập đã tự nguyện đứng sang một bên, nhường đường cho Danh Sách Sinh Viên. Khi các đảng phái biết gác lại tham vọng riêng, lá phiếu của người dân không còn bị chia nhỏ. Và khi gần bảy phần mười cử tri đi bầu, mọi thủ đoạn gian lận đều trở nên khó khăn hơn nhiều.

Ngay cả lúc nhận thua, ông Vučić vẫn đổ lỗi cho giới truyền thông độc lập, cho những quốc gia Âu châu không nêu tên, và cho cái gọi là "nhà nước ngầm" của Hoa Kỳ. Kẻ chuyên quyền không bao giờ tin rằng chính dân chúng của mình có thể chán ghét mình. Họ luôn cần một thế lực bên ngoài để giải thích sự bất mãn mà chính họ gây ra. Ông Vučić được Moscow ủng hộ công khai và thân thiết với Bắc Kinh. Sự sụp đổ của ông cho thấy mô hình "dân chủ bề ngoài, chuyên quyền bên trong" đang bị cử tri trừng phạt.

Về phía Việt Nam, người dân cũng từng chứng kiến tuyến xe lửa trên cao Cát Linh – Hà Đông do nhà thầu Trung Cộng xây dựng, kéo dài cả chục năm và đội vốn hàng trăm triệu Mỹ kim. Nhưng khác với sinh viên Serbia, người Việt không có quyền đòi xem hợp đồng, không có báo chí độc lập để điều tra, và nhất là không có lá phiếu để trừng phạt những kẻ chịu trách nhiệm.

Ông Vučić dù chuyên quyền vẫn phải chấp nhận một cuộc bầu cử có đối lập thật sự, nên khi dân chúng quay lưng, ông buộc phải ra đi. Đảng CSVN thì không để điều đó có cơ hội xảy ra. Bầu cử Quốc Hội tại Việt Nam chỉ là thủ tục "đảng cử dân bầu". Ứng cử viên đã được Mặt Trận Tổ Quốc sàng lọc từ trước, và kết quả đã được định đoạt trước khi lá phiếu được bỏ vào thùng.

Bài học lớn nhất từ Serbia không nằm ở chiến thắng ngày bầu cử, mà ở gần hai năm kiên trì trước đó. Một tai nạn tưởng chỉ là chuyện kỹ thuật đã trở thành ngọn lửa, vì giới trẻ không chấp nhận im lặng trước cái chết của dân mình. Họ biểu tình ôn hòa, có kỷ luật, có đòi hỏi rõ ràng, và kiên nhẫn đến cùng.

Thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay cũng đang sống giữa những công trình kém phẩm chất và những hợp đồng mờ ám với Trung Cộng. Họ cũng có mạng xã hội, có khả năng liên kết với nhau vượt qua bức tường kiểm duyệt. Điều còn thiếu là niềm tin rằng sự thay đổi có thể xảy ra. Serbia vừa chứng minh rằng ngay cả một chế độ nắm trọn truyền thông và cảnh sát cũng có ngày phải cúi đầu trước ý chí của người dân.

Đảng CSVN hiểu rõ điều đó, nên mới sợ hãi từng lời kêu gọi đa nguyên và từng tiếng nói đòi bầu cử tự do. Nhưng nỗi sợ của kẻ cầm quyền không thể ngăn mãi bước đi của một dân tộc. Khi giới trẻ không còn chịu im lặng, ngày tàn của những kẻ độc quyền chính trị cũng sẽ đến, như đã đến với ông Vučić tại Belgrade./.